ผู้ริเริ่มจัดรางวัลไดอะแกรมคือ บรูซ โรเบิร์ตสัน ที่คิดหาอะไรทำแก้เบื่อในงานหนังสือแฟรงเฟิร์ตในปี ค.ศ. ๑๙๗๘ โดยมี โฮเรซ เบนต์ เป็นผู้ดำเนินการ ปัจจุบันรางวัลนี้ตัดสินโดยการลงคะแนนของประชาชน คณะกรรมการจะคัดเลือกรายชื่อหนังสือที่เข้ารอบประมาณ ๕ เรื่องจากรายชื่อหนังสือที่บรรณารักษ์ สำนักพิมพ์ และร้านหนังสือต่างๆ ส่งมาให้พิจารณา ผู้ชนะเลิศได้รับของรางวัลเป็นแชมเปญขวดยักษ์

อย่าประมาทว่ารางวัลขำขันนี้จะไม่มีใครสนใจ เชื่อไหมว่าผู้ชนะรางวัลล่าสุดในปีที่แล้วได้รับผลการลงคะแนนรวม ๒,๘๗๐ คะแนน ซึ่งมากกว่าจำนวนผู้ลงคะแนนให้หนังสือ Midnight’s Children ของ ซัลมาน รัชดี ที่ได้รับรางวัลที่สุดของบุ๊กเกอร์เสียอีก

เมื่อครั้งที่รางวัลไดอะแกรมมีอายุครบรอบ ๑๕ ปี เคยมีการจัดประกวดรางวัลหนังสือชื่อแปลกที่สุดในรอบ ๑๕ ปีมาแล้ว ผู้ได้รับรางวัลคือ "รายงานการประชุมวิชาการเชิงปฏิบัติการนานาชาติครั้งที่ ๒ เรื่องหนูเปลือย" (หนูเปลือยคือหนูไม่มีขนซึ่งเป็นผลจากการกลายพันธุ์ทางพันธุกรรม มักใช้ในห้องทดลองทางวิทยาศาสตร์)

หนังสือจำนวนมากที่เคยได้รับรางวัลไดอะแกรมเป็นหนังสือวิชาการหรือสารคดีที่ไม่ได้ตั้งใจให้เป็นหนังสือชื่อตลกเลยแม้แต่น้อย เรามาดูกันดีกว่าว่ามีหนังสืออะไรบ้างที่ได้รับรางวัลในรอบ ๓๐ ปีที่ผ่านมา ข้อมูลต่อไปนี้ระบุปี ค.ศ. ที่ได้รับรางวัล ชื่อหนังสือ และชื่อสำนักพิมพ์ (ถ้ามี)

• ๑๙๗๘ : รายงานการประชุมวิชาการเชิงปฏิบัติการนานาชาติครั้งที่ ๒ เรื่องหนูเปลือย (Proceedings of the Second International Workshop on Nude Mice) สนพ. แห่งมหาวิทยาลัยโตเกียว

• ๑๙๗๙ : มาดามในฐานะผู้ประกอบการ: การจัดการอาชีพในสถานบริการโสเภณี (The Madam as Entrepreneur: Career Management in House Prostitution) ทรานสแอ็คชันเพรส

• ๑๙๘๐ : ไก่หรรษา (The Joy of Chickens) เพรนทิสฮอลล์
      หนังสือเล่าประวัติศาสตร์ ลักษณะทางกายภาพและอุปนิสัยของไก่สายพันธุ์ต่างๆ

• ๑๙๘๑ : โอกาสสุดท้ายของความรัก: โรมานซ์ระยะสุดท้าย (Last Chance at Love: Terminal Romances)

• ๑๙๘๒ : ประชากรและปัญหาอื่นๆ (Population and Other Problems) สิ่งตีพิมพ์แห่งชาติจีน

• ๑๙๘๓ : ทฤษฎีการม้วนตามยาว (The Theory of Lengthwise Rolling) เอ็มไออาร์
      เกี่ยวกับเทคโนโลยีในโรงสี

• ๑๙๘๔ : หนังสือเรื่องแยม: บรรพบุรุษ ประวัติศาสตร์ และบทบาทของแยมในโลกวันนี้ (The Book of Marmalade: Its Antecedents, Its History and Its Role in the World Today) คอนสเตเบิล

• ๑๙๘๕ : การขยายขนาดหน้าอกตามธรรมชาติด้วยกำลังเต็มอัตรา: วิธีเพิ่มจิตใจร้อยละ ๙๐ ของคุณเพื่อขยายขนาดเต้านม (Natural Bust Enlargement with Total Power: How to Increase the Other 90% of Your Mind to Increase the Size of Your Breasts) เวสต์วูด

• ๑๙๘๖ : การกระทำทารุณทางเพศทางปากและบุคลิกภาพของนักมังสวิรัติ (Oral Sadism and the Vegetarian Personality) บรุนเนอร์/มาเซล
      หนังสือขำขันเสียดสีบทความวิชาการทางการแพทย์

• ๑๙๘๗ : ไม่มีหนังสือที่ได้รับรางวัล

• ๑๙๘๘ : แวร์ซายส์: มุมมองจากสวีเดน (Versailles: The View From Sweden) สนพ. แห่งมหาวิทยาลัยชิคาโก

• ๑๙๘๙ : วิธีขี้ในป่า: แนวคิดถูกต้องต่อสิ่งแวดล้อมในเรื่องศิลปะที่ถูกลืม (How to Shit in the Woods: An Environmentally Sound Approach to a Lost Art) เท็นสปีด

• ๑๙๙๐ : คู่มือความปลอดภัยสำหรับพฤติกรรมเจ็บปวดนิยมของหญิงรักร่วมเพศ (Lesbian Sadomasochism Safety Manual) เลซ

• ๑๙๙๑ : ไม่มีหนังสือที่ได้รับรางวัล

• ๑๙๙๒ : วิธีหลีกเลี่ยงเรือขนาดใหญ่ (How to Avoid Huge Ships) คอร์นเวลล์มาริไทม์
      คู่มือสำหรับนักเดินเรือเพื่อไม่ให้ถูกเรือยักษ์แล่นทับ

• ๑๙๙๓ : โบราณคดีวิทยาแห่งก้นอเมริกา (American Bottom Archaeology) สนพ. แห่งมหาวิทยาลัยอิลลินอยส์
      หนังสือประวัติศาสตร์ทางวัฒนธรรมของหุบเหวในแม่น้ำมิสซิสซิปปี คำว่า ก้น ในที่นี้หมายถึงก้นสมุทร

• ๑๙๙๔ : จุดเด่นของประวัติศาสตร์คอนกรีต (Highlights in the History of Concrete) สมาคมปูนซีเมนต์อังกฤษ

• ๑๙๙๕ : การนำหลุมศพเก่ามาใช้ซ้ำ (Reusing Old Graves) ชอว์และบุตร

• ๑๙๙๖ : พนักงานไปรษณีย์กรีกในชนบทและหมายเลขการยกเลิกของเขา (Greek Rural Postmen and Their Cancellation Numbers) สมาคมเฮลเลนิกฟิลาเทลิก

• ๑๙๙๗ : สนุกกับเซ็กส์: ฉบับกระเป๋า (The Joy of Sex: Pocket Edition) มิตเชลล์ บีสลีย์

• ๑๙๙๘ : การพัฒนาการปรับปรุงพันธุ์โคนมและการจัดการ: โอกาสใหม่ๆ ในการใช้ฟางให้หลากหลายขึ้น (Development in Dairy Cow Breeding and Management: and New Opportunities to Widen the Uses of Straw) ทรัสต์ทุนนัฟฟิลด์ฟาร์มมิง

• ๑๙๙๙ : วัชพืชในโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลง (Weeds in a Changing World) สภาคุ้มครองพืชผลอังกฤษ

• ๒๐๐๐ : โครงสร้างแข็งตึงสมรรถนะสูง (High Performance Stiffened Structures) วิศวกรรมอาชีพ

• ๒๐๐๑ : บริการฆ่าคนของบริษัทบัตเตอร์เวิร์ตส์ (Butterworths Corporate Manslaughter Service) บัตเตอร์เวิร์ตส์
      ตำราแนะแนวเรื่องการรับผิดของบริษัทธุรกิจเมื่อมีการเสียชีวิต การวางนโยบายเพื่อป้องกันอุบัติเหตุที่ถึงชีวิต และกฎหมายที่เกี่ยวข้องในเรื่องนี้ คำว่า “การฆ่าของบริษัท” (Corporate manslaughter) คือความตายที่เกิดขึ้นในที่ทำงานหรือสถานประกอบการอันเนื่องมาจากความเพิกเฉยหรือความไร้สมรรถภาพของบริษัท เช่น การเสียชีวิตจากรถไฟตกราง

• ๒๐๐๒ : การใช้ชีวิตกับบั้นท้ายวิกลจริต (Living With Crazy Buttocks) เพนกวิน
      เนื้อหาล้อเลียนหนังสือฮาวทู

• ๒๐๐๓ : รวมเรื่องม้าเลสเบี้ยน (The Big Book of Lesbian Horse Stories) เคนซิงตัน

• ๒๐๐๔ : กันระเบิดให้ม้าของคุณ (Bombproof Your Horse) เจ เอ อัลเลน J A Allen
      คู่มือฝึกม้าให้เชื่องและคุ้นเคยกับสถานการณ์และสิ่งของต่างๆ เพื่อความปลอดภัยในการขี่ม้า

• ๒๐๐๕ : คนที่ไม่รู้ว่าตัวเองตายไปแล้ว: วิธีที่พวกเขายึดติดกับคนรอบข้างที่ไม่ทันระแวดระวัง และวิธีจัดการแก้ไข (People Who Don't Know They're Dead: How They Attach Themselves to Unsuspecting Bystanders and What to Do About It) เรดวีล/ไวเซอร์

• ๒๐๐๖ : รถเข็นสินค้าจรจัดในแถบตะวันออกของอเมริกาเหนือ: แนวทางการพิสูจน์รูปพรรณภาคสนาม (The Stray Shopping Carts of Eastern North America: A Guide to Field Identification) แฮร์รี เอ็น อับรามส์

• ๒๐๐๗ : ถ้าจะจบความสัมพันธ์ ให้เริ่มด้วยขาของคุณ (If You Want Closure In Your Relationship, Start With Your Legs) ไซมอนแอนด์ชูสเตอร์

แอมบรอส เบียร์ซ Ambrose Bierce (ค.ศ. ๑๘๔๒ - ๑๙๑๔) นักเขียนเสียดสีชาวอเมริกัน มีผลงานเขียนเรื่อง พจนานุกรมซาตาน (The Devil’s Dictionary ค.ศ. ๑๙๑๑) ซึ่งให้คำนิยามขำโหดของศัพท์ต่างๆ ดังตัวอย่างต่อไปนี้

abnormal     ว. ผิดปกติ
      ไม่เป็นไปตามมาตรฐาน หากเป็นเรื่องทางความคิดและความประพฤติแล้ว การเป็นอิสระคือความผิดปกติ ความผิดปกติคือการถูกจงเกลียดจงชัง

acquaintance     น. คนรู้จัก
      ผู้ที่เรารู้จักดีพอจะขอยืม แต่ไม่รู้จักดีพอถึงขั้นให้ยืม

admiration     น. ความนิยมนับถือ
      การยอมรับอย่างสุภาพเมื่อผู้อื่นมีสิ่งที่คล้ายคลึงกับตนเอง

apologize     ก. ขอโทษ
      การวางรากฐานสำหรับความผิดในอนาคต

blank-verse     น. กลอนเปล่า
      บทกวีไม่มีสัมผัสซึ่งหนึ่งบาทมีสิบพยางค์ ใช้พยางค์สั้นยาวสลับกันไป เป็นบทกวียากที่สุดที่เขียนแล้วจะเป็นที่ยอมรับ ดังนั้นจึงเป็นบทกวีที่มีอิทธิพลมากต่อผู้ที่ไม่สามารถเขียนงานอะไรให้เป็นที่ยอมรับได้

bore     น. คนน่าเบื่อ
      ผู้ที่พูดเมื่อเราอยากให้เขาเป็นผู้ฟัง

comfort     น. ความสบายใจ อบอุ่นใจ
      ภาวะทางจิตที่เกิดจากการใคร่ครวญถึงความทุกข์ของเพื่อนบ้าน

dictionary     น. พจนานุกรม
      เครื่องมือทางวรรณกรรมอันมุ่งร้าย มีไว้สำหรับกีดกันการเติบโตของภาษาและทำให้ภาษาใช้ยากและขาดความยืดหยุ่น

distance     น. ระยะห่าง
      สิ่งเดียวที่คนรวยเต็มใจมอบให้คนจน และอยากให้รักษาไว้

exile     น. ผู้ถูกเนรเทศ ผู้ลี้ภัย
      ผู้ที่รับใช้ชาติด้วยการไปพำนักในต่างแดน แต่ไม่ใช่ทูต

friendless     น. ไร้เพื่อน
      ไม่มีสิ่งใดจะเสนอมอบให้ใคร ขาดโชควาสนา เสพติดการกล่าวความจริง

hers     ส. ของหล่อน
      ของเขา

lawyer     น. ทนายความ
      ผู้มีทักษะในการหลีกเลี่ยงกฎหมาย

love     น. ความรัก
      ความวิกลจริตชั่วคราวที่รักษาได้ด้วยการแต่งงาน

novel     น. นิยาย
      เรื่องสั้นที่ถูกต่อเติมให้มีความหนามากขึ้น

patience     น. ความอดทน
      ความสิ้นหวังรูปแบบอ่อนๆ ซึ่งแฝงตัวมาในรูปคุณความดี

plagiarize     ก. การลอกเลียนวรรณกรรม
      การนำความคิดหรือสไตล์จากนักเขียนคนอื่น ซึ่งเป็นคนที่ไม่มีใครเคยอ่านงานของเขา

quotation     น. วาทะ
      การนำคำพูดของคนอื่นมาพูดซ้ำแบบผิดๆ คำพูดที่ถูกถ่ายทอดอย่างผิดๆ

realism     น. สัจนิยม
      ศิลปะการแสดงภาพธรรมชาติจากสายตาคางคก ภาพทิวทัศน์งดงามที่วาดโดยตัวตุ่น หรือเรื่องที่เขียนโดยตัวหนอน

responsibility     น. ความรับผิดชอบ
      ภาระอันปลดเปลื้องได้ง่ายโดยการผลักไปให้พระเจ้า พรหมลิขิต โชคชะตา ดวง หรือเพื่อนบ้าน มักเป็นธรรมเนียมในยุคโหราศาสตร์ที่จะผลักภาระให้ดวงดาว

story     น. เรื่อง
      เรื่องเล่า มักเป็นเรื่องไม่จริง
 

* พิมพ์ครั้งแรกในคอลัมน์ คนกับหนังสือ นิตยสาร สารคดี ฉบับเดือนกันยายน ๒๕๕๑

Copyright © 2009 faylicity.com