ชั้นหนังสือ : บทความ
| ความรักและปีศาจตัวอื่นๆ |
| เฟย์ |
 
กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ (Gabriel Garcia Marquez) เขียนนวนิยายเรื่อง ความรักและปีศาจตัวอื่น ๆ ในปี ค.ศ. ๑๙๙๔ แต่แรงบันดาลใจในการเขียนเรื่องนี้อยู่กับตัวเขามานานตั้งแต่ปี ค.ศ. ๑๙๔๙ ตอนนั้นเขาทำงานเป็นนักข่าว วันหนึ่งที่ไม่มีข่าวน่าตื่นเต้น บรรณาธิการจึงบอกให้ลองแวะไปคอนแวนต์เก่าซึ่งมีการย้ายซากศพจากกรุในวาระที่คอนแวนต์กำลังจะถูกเปลี่ยนให้เป็นโรงแรมชั้นหนึ่ง การ์เซีย มาร์เกซพบว่าเมื่อคนงานเจาะกรุหนึ่งออก เส้นผมสีทองแดงเข้มยาวสลวยมากมายล้นออกจากกรุ เส้นผมนั้นติดกับกะโหลกศีรษะเด็กหญิงคนหนึ่ง วัดความยาวได้ทั้งสิ้น ๒๒ เมตร ๑๑ เซนติเมตร คนงานบอกว่าไม่ใช่เรื่องน่าแปลกอะไร เพราะเมื่อตายแล้วผมคนเรายาวได้เดือนละ ๑ เซนติเมตร ดังนั้นความยาวขนาดนี้พอเหมาะพอดีกับเวลา ๒๐๐ ปี เหตุการณ์นี้ทำให้เขานึกถึงตำนานที่ย่าเคยเล่าให้ฟัง ถึงมาร์ควิสวัย ๑๒ ปีผู้มีผมยาวลากพื้น เธอตายเพราะถูกสุนัขบ้ากัด เขาคิดว่ากรุนี้อาจเป็นของเธอ ในนวนิยายเรื่องนี้ เด็กหญิงเซียร์วา มาเรีย เด โทโดส ลอส อันเฮเลส วัย ๑๒ ปี ถูกสุนัขบ้ากัด ต่อมาหลายเดือนเธอมีอาการไข้ ท่านมาร์ควิสผู้เป็นบิดากังวลใจ จึงปรึกษาหมอคนสนิท หมอบอกให้รอดูอาการ แต่บิดาอดทนรอไม่ได้จึงไปหาความหวังอื่น ๆ ซึ่งมีทั้งแพทย์แผนใหม่ แผนโบราณ รวมถึงพ่อมดหมอผี ให้มารักษาลูกสาวด้วยกรรมวิธีต่าง ๆ จนกระทั่งอาการลูกเพียบหนักขึ้นจากการรักษาพิสดารเหล่านั้น สุดท้ายท่านบิชอปบอกว่าเด็กคนนี้ถูกปีศาจเข้าสิง ต้องเอาตัวไปขังไว้ที่คอนแวนต์เพื่อทำพิธีไล่ผี เราจะเห็นทั้งความรักและปีศาจหลายโฉมหน้าในเรื่อง แต่เสน่ห์สำคัญคือการเขียนของการ์เซีย มาร์เกซ เขาเป็นนักเขียนเก่งกาจน่าทึ่ง เล่าเรื่องให้อ่านเพลิดเพลินน่าติดตามดังมีมนตร์ขลัง นอกจากสนุกแล้วยังมีอารมณ์ขัน มีบรรยากาศอันหลอกหลอน และมีความรักน่าประทับใจยิ่ง การ์เซีย มาร์เกซเป็นนักเขียนที่สร้างตัวละครเก่งมาก เราจะสนุกกับตัวละครที่ไม่ธรรมดาเลยแม้แต่คนเดียว ดูอย่างครอบครัวของเด็กหญิงเซียร์วา มาเรียนั่นปะไร พ่อและแม่เกลียดชังกันเข้าไส้จนพลอยไม่ไยดีลูกสาวไปด้วย แม่เกลียดลูกที่มีส่วนเหมือนพ่อ พ่อก็เกลียดที่ลูกมีส่วนเหมือนแม่ เด็กหญิงปฏิสนธิขึ้นมาโดยปราศจากความรัก เมื่อเซียร์วา มาเรียเกิดมา พอบิดาเห็นหน้าทารกครั้งแรกก็ออกปากว่าหากเด็กมีสุขภาพดี โตขึ้นจะต้องเป็นกะหรี่ (เป็นวาทะจากพ่อถึงลูกน้อยที่น่าจดจำมาก) ส่วนแม่เกลียดกลัวเด็กคนนี้ตั้งแต่ให้นมครั้งแรกและไม่ยอมเลี้ยงลูกอีกเลย เซียร์วา มาเรียเกิดก่อนกำหนด มีสายรกพันคอ หมอตำแยประกาศว่าเด็กคนนี้จะไม่รอด ทาสบนว่าถ้าเด็กรอด จะไม่มีการตัดผมเด็กเลยจนกว่าจะถึงวันที่เด็กแต่งงาน เมื่อบนเสร็จเด็กร้องไห้จ้า ทาสจึงร้องว่า ทารกนี้จะได้เป็นเทพ นี่คือเหตุผลที่เซียร์วา มาเรียมีผมยาวสลวยที่ไม่เคยถูกตัดเลย ยิ่งเด็กหญิงโตขึ้น แม่ยิ่งจงชังและหวาดผวาลูกขนาดไม่ยอมอยู่ร่วมชายคา เนื่องจากแม่ไม่เลี้ยง เซียร์วา มาเรียจึงโตมากับพวกทาสผิวดำ เด็กหญิงพูดภาษาแอฟริกันต่าง ๆ ได้ หัดดื่มเลือดไก่ตัวผู้ก่อนอาหารเช้า ทั้งมีความสามารถพิเศษคือเคลื่อนไหวเชื่องช้าเงียบเชียบ เห็นตัวยากราวกับผี จนทำให้แม่ตกใจบ่อย ๆ แม่เอากระดิ่งมาผูกข้อมือเพื่อให้รู้ว่าลูกอยู่มุมมืดใดในบ้าน แต่ไม่เป็นผลเพราะเซียร์วา มาเรียสามารถเคลื่อนไหวโดยไม่ทำให้กระดิ่งดัง แม่ตกใจเวลาเห็นลูกโผล่มาอย่างลึกลับจนคอยด่าลูกบ่อย ๆ ซึ่งลูกสาวแสนดีผู้นี้ซ้ำเติมความหลอนโดยการท่องคำสาปแอฟริกันยาว ๆ ใส่แม่ จึงไม่น่าแปลกใจเมื่อเด็กหญิงถูกสุนัขบ้ากัด แม่บอกว่าที่หมาตัวนั้นต้องตายเพราะมากัดเด็กเวรคนนี้ต่างหาก ตัวละครอีกคนที่น่าประทับใจมากคือหมอ หมอคนนี้อื้อฉาวที่สุดในเมือง คนร่ำลือว่าเขามีวิชาภูตผีปีศาจ สามารถทำให้คนตายแล้วฟื้น เขาคิดค้นยาเม็ดเสริมสุขภาพและทำให้อายุยืนสำหรับกินปีละครั้ง ทว่าหลังกินยาไป ๓ วันจะมีอาการผิดปกติทางจิตรุนแรงเสียจนมีแต่ตัวเขาคนเดียวที่กล้ากินมัน ความสามารถพิเศษของคุณหมอคือสามารถทำนายวันตายของคนไข้โดยแม่นยำ เขาเชื่อว่า การห่างเหินกับม้าส่งผลให้มนุษยชาติไม่ก้าวหน้าไปเท่าที่ควร และหากเราทำลายกำแพงที่ขวางกั้นนี้ไปได้ เราก็จะผลิตมนุษย์ที่มีกายท่อนล่างกับขาสี่ข้างอย่างม้าได้ คุณหมอน่าประทับใจเพราะมีวิธีการรักษาที่โรแมนติกหาน้อยไม่ เขาชอบเล่นพิณข้างเตียงเพื่อรักษาคนไข้ โดยแต่งเพลงเฉพาะสำหรับแต่ละอาการ คุณหมอไม่ชอบรักษาโดยการผ่าตัด เพราะเห็นว่าเป็นศาสตร์ชั้นต่ำที่เหมาะสำหรับพวกที่รู้น้อยแต่ชอบทำเป็นเก่งกับพวกช่างตัดผมเท่านั้น บ้านคุณหมอมีกองหนังสือมากมาย เขาสามารถเดินผ่านช่องคับแคบของกองหนังสือได้ราวกับ แรดใหญ่ในสวนกุหลาบ เมื่อพูดถึงเรื่องหนังสือ เขาบอกว่าหนังสือไม่มีค่าอะไร ประสบการณ์จากชีวิตต่างหากที่ช่วยผมให้รักษาโรคภัยอันเกิดจากการใช้ยาของแพทย์อื่น ๆ ได้ ที่น่าประทับใจที่สุดคงเป็นปรัชญาการรักษาโรคของเขา เมื่อบิดาของเซียร์วา มาเรียไปปรึกษาหมอเรื่องอาการลูกสาว หมอบอกว่าโรคพิษสุนัขบ้านั้นรักษาไม่ได้ เมื่อยังไม่รู้ว่าเด็กจะเป็นโรคนี้หรือไม่ สิ่งที่ทำได้ระหว่างนี้คือ ให้เธอได้ฟังดนตรี ให้มีดอกไม้เต็มบ้าน ให้มีเสียงนกร้อง พาเธอไปชมดวงอาทิตย์ตกที่ทะเล ให้ทุกอย่างที่ทำให้เธอมีความสุข โรคภัยอันใดที่รักษาให้หายไม่ได้ด้วยความสุข ก็ย่อมจะไม่มียาใด ๆ รักษาได้เช่นกัน นอกจากเพลิดเพลินกับตัวละครอัศจรรย์ต่าง ๆ เราจะพบความรักหลากหลายรูปแบบ ทั้งแรกรักของหนุ่มสาวที่น่าประทับใจมาก ความรักครั้งแรกในวัยหนุ่มของบิดาเซียร์วา มาเรียช่างเป็นเรื่องรักที่น่าติดตรึงใจที่สุด แสนหวานและขบขันน่ารักจนอยากชวนให้ไปอ่านกัน ท่านมาร์ควิสหนุ่มไปติดใจสาวบ้านใกล้เรือนเคียง บังเอิญว่าบ้านท่านอยู่ติดโรงพยาบาลบ้า มาร์ควิสหนุ่มรักหญิงบ้าคนหนึ่งชนิดหัวปักหัวปำ มีวิธีจีบกันชนิดทำให้หัวใจละลาย มีความรักระหว่างสามีภรรยาที่กลายเป็นความชัง ทนอยู่ด้วยกันชวนน่าหดหู่ เมื่อสามีทราบกำหนดวันตายของภรรยา เขาบอกโดยไม่หวั่นไหวว่าปัญหาเดียวคือวันนั้นยังอยู่อีกไกลมาก มีความรักแสนพิสดารระหว่างพ่อแม่ลูกซึ่งผู้อ่านจะรับรู้ได้ตั้งแต่ต้น เพราะเมื่อพ่อถามแม่ว่าลูกอายุเท่าไรแล้ว พ่อรำพึงว่า แค่สิบสองเองเหรอ ทำไมชีวิตถึงผ่านไปช้าอย่างนี้ ความรักที่เข้มข้นในเรื่องคือรักระหว่างไล่ผี เมื่อบาทหลวงผู้ทำพิธีตกหลุมรักเด็กหญิงเข้าเต็มหัวใจ เป็นความรักคลั่งไคล้รุนแรงและทรมานใจ มีบทบรรยายไพเราะเหลือแสนอยู่หลายตอน นักบวชหนุ่มผู้นี้ได้รู้ว่าความรักคือปีศาจที่ร้ายกาจว่าปีศาจอื่นใดทั้งหมด กว่าจะรู้ตัว เขาสารภาพว่าใจของเขาเต็มแน่นด้วยความคิดถึงเธออยู่ทุกขณะ ทุกสิ่งที่เขากินและดื่มมีแต่รสชาติของเธอ และเธอคือชีวิตของเขาทุกเวลาในทุกสถานที่ เขายังรู้สึกอีกว่า เพื่อเธอฉันจึงได้เกิดมา เพื่อเธอฉันจึงมีชีวิต เพื่อเธอฉันจะตาย เพื่อเธอฉันกำลังตายอยู่ในเวลานี้ เช่นเดียวกับความรัก ปีศาจปรากฏตัวในรูปแบบต่าง ๆ กัน แม่ของเซียร์วา มาเรียเห็นลูกสาวเป็นดังปีศาจก็จริง แต่น่าขันที่ตัวแม่เองนั้นมีสภาพทุเรศทุรังไม่ต่างจากที่เธอมองลูก ยาเสพติดกัดกินตัวแม่จนดวงตาไร้แววสดใส ร่างกายบวมฉุเหมือนขึ้นอืดสามวัน ถ่ายเป็นเลือด อาเจียนเป็นน้ำดี ผายลมเป็นเสียงอุบาทว์ดังสนั่นหวั่นไหว อาการของเซียร์วา มาเรีย ทำให้คนคิดว่าเธอถูกปีศาจเข้าสิง ปีศาจที่สิงสู่ตัวคนน่าจะเป็นความชั่วร้ายต่าง ๆ ซึ่งแฝงมาต่างรูปแบบ เราทุกคนต่างมีปีศาจสิงสู่ที่เราอยากจะกำจัด แต่ปีศาจบางชนิดแต่งตัวแนบเนียนจนดูไม่ออกว่าเป็นความชั่วร้าย เนื่องจากซ่อนตัวในโฉมหน้าความดีงาม ดังเช่นอคติในตัวละครเช่นแม่อธิการและบิชอป นิยายเรื่องนี้น่าจะทำให้เราได้คิดถึงความดีงามและความเลวร้าย แม้แต่ความรักบางชนิดที่เป็นรักสุดจิตสุดใจก็อาจเป็นปีศาจร้ายกาจที่สุดได้ คนทำร้ายเรามากที่สุดอาจเป็นคนเดียวกับที่บอกว่ารักเราที่สุดนั่นเอง น่าแปลกใจว่า ที่ว่ารักรักนั้นประการใด การ์เซีย มาร์เกซ เหน็บแนมเรื่องศาสนาและความเชื่ออย่างเจ็บแสบตอนหนึ่ง ผ่านคำพูดของหมอที่แสดงความเห็นต่อพิธีกรรมไล่ผีว่า พิธีนี้ไม่ต่างกันมากกับพิธีของพ่อมดหมอผีอย่างของพวกคนผิวดำ อันที่จริงมันเลวร้ายกว่าด้วยซ้ำ เพราะพวกผิวดำแค่ฆ่าไก่เพื่อบูชายัญแก่เทพของเขา ส่วนพระศาสนจักรอันศักดิ์สิทธิ์กลับมีความสุขกับการจับผู้บริสุทธิ์มัดขึงกับราวแล้วทำลายเสีย หรือจับไปเผาทั้งเป็นให้คนดูได้ตื่นเต้นกัน หนึ่งในตัวละครที่เป็นทาสผิวดำนับถือทั้งศาสนาโยรูบันและคาทอลิก ซึ่งเธอมีเหตุผลน่าฟังว่าทำให้จิตใจสุขสงบ เพราะถ้าเธอหาอะไรไม่พบในศาสนาหนึ่งก็จะไปพบได้ในศาสนาที่สอง ความเชื่อเรื่องศาสนาในเรื่องถูกคานด้วยอำนาจความรัก บาทหลวงผู้ตกหลุมรักเซียร์วา มาเรีย เชื่อว่าความรักสำคัญกว่าความศรัทธา และไม่มีอะไรจะเลวร้ายไปกว่าการที่คนเราไร้หัวใจ เซียร์วา มาเรียถามบิดาคราวหนึ่งว่า ความรักชนะทุกสิ่งได้จริงหรือ สุดท้ายแล้วความรักจะเอาชนะปีศาจทั้งมวลจริงหรือไม่ ติดตามอ่านได้ในงานเขียนดีเรื่องนี้ บรรยากาศหลอนหลอกในเรื่องและความรักเหล่านี้น่าจะเป็นปีศาจที่สิงสู่ในใจใครก็ตามที่อ่านเรื่องนี้ไปอีกนานเท่านาน ชื่อหนังสือ Of Love and Other Demon (ความรักและปีศาจตัวอื่นๆ)
* บทความนี้ตีพิมพ์ครั้งแรกในคอลัมน์ คนกับหนังสือ นิตยสารสารคดี ฉบับเดือนพฤษภาคม ๒๕๕๐
 Copyright © 2007 faylicity.com |
| . |
๑๗ กรกฎาคม ๒๕๕๐ |