เรามักจะมาที่นี่ในช่วงหน้าหนาว (ผู้เป็นใหญ่ในบ้านมาเยี่ยมเพื่อนรัก) ซึ่งเป็นจังหวะที่จะชักชวนกันออกไปพักผ่อนทางภาคเหนือเพื่อสัมผัสภูเขาน้ำแข็งพอดี ถ้าคราวไหนเริ่มต้นที่โกเตนเบิร์กเมืองทางตอนใต้ของสวีเดน เราจะขับรถข้ามเขาสามสี่ชั่วโมง (ทางไปกรุงออสโล นอร์เวย์) จนถึงเมืองสกีรีสอร์ตที่เรียกว่าลินด์วาเลน ครั้งหนึ่งความที่ฟ้ายังสว่างดีเลยเพลินขับไถลไปถึงเอาตอนสี่ทุ่ม แต่ขณะที่ยังไม่ถึงที่หมายนั้น ความหิวทำให้เริ่มมองหาร้านอาหาร ซึ่งกว่าจะเจอสักร้านหนึ่งนึกว่าหมดหวังเสียแล้ว จนเจอร้านสไตล์คาวบอยติดไฟริบหรี่อยู่ข้างทาง พบว่าเป็นร้านขายพิซซ่าและกำลังจะปิด เราอ้อนวอนเขาและกระหน่ำสั่งพิซซ่ามาคนละถาดกะว่ามันคงจะหมดในพริบตา ปรากฎว่าพิซซ่าที่นี่ถาดเท่ากาละมังยักษ์ กินจนเมาซอสอย่างไรก็ไม่หมด คนตัวใหญ่จึงห่อกลับบ้านพักด้วยความงกเมื่อนึกถึงวันรุ่งขึ้น เพราะรู้ดีว่าเวลาหนาวจัดความที่คนที่นี่ไม่ค่อยชอบออกจากบ้าน ร้านอาหารจึงมีน้อยและปิดเร็ว การเก็บอาหารเพื่อกักตุนในยามยากจึงเป็นสิ่งจำเป็น

โกเตนเบิร์กเป็นเมืองแห่งอุตสาหกรรมการผลิตเหล็ก ลักษณะบ้านเมืองออกในแนวอนุรักษ์ เรียบง่าย ตึกทื่อทื่อมองไปไร้สีสันเหมือนโลหะ แต่ความที่มีเทคโนโลยีทันสมัยมากจึงดูขัดแย้งอยู่ในตัว ความเชยและเฉยเป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งของสวีเดน มีความลึกซึ้งซ่อนอยู่ภายใต้วงหน้าของลมหายใจที่เดินสวนทางกันไปมา มาที่นี่ฤดูนี้คุณไม่ต้องคิดอะไรเลย เพราะหนาวเสียจนหูแทบขาดและสมองถูกแช่เย็นเหมือนชั้นน้ำแข็ง

***

ส่วนกรุงสตอกโฮล์มเป็นนครหลวงที่ตั้งอยู่เหนือน้ำ มีเนื้อที่บนบกและยังประกอบด้วยเกาะสิบสี่เกาะทั่วเมือง พื้นที่เป็นน้ำสามสิบเปอร์เซนต์และอีกสามสิบเปอร์เซนต์เป็นสวนสาธารณะ มีพิพิธภัณฑ์ให้ชมมากถึงเจ็ดสิบแห่ง คนสวีเดนบอกว่าเมืองนี้คือเวนิสทางตอนเหนือของยุโรป สต็อกโฮล์มเป็นเมืองที่สวยงามสะอาดเป็นระเบียบมากและจัดว่ามีคนอาศัยอยู่น้อยเมื่อวัดจากปริมาณพื้นที่ทั้งหมด (ประมาณหนึ่งล้านคน) เวลาเดินทางมาถึงสนามบินอลันด้า วิธีเข้าเมืองที่ง่ายที่สุดคือนั่งรถไฟใต้สนามบินที่เรียกว่า ที (เดอ ซับเวย์) นักหิ้วประเป๋าใบใหญ่มิต้องกังวล เพราะรถไฟสายนี้บริการดีเยี่ยม มีที่วางกระเป๋าอย่างดีและนั่งห่างกันเป็นโยชน์ รถไฟพาเราไปใจกลางกรุงสตอกโฮล์ม เดินลงที่สถานีใหญ่ (ถ้ามองจากในภาพก็ข้ามสะพานเหนือเกาะกลางน้ำไปนิดเดียว) ลากกระเป๋าข้ามทางม้าลายเข้าพักโรงแรมใหญ่ตรงข้ามนั่นเอง เราเลือกมาที่นี่ด้วยความเกรงใจเจ้าของบ้านประการหนึ่งกับอยากเดินท่องเท้า...ทิ้งน้ำหนักในเมืองตามสบายวันรุ่งขึ้น

เมืองนี้เป็นเมืองที่เหมาะแก่การเดินเที่ยว ในหน้าหนาวท้องน้ำจะกลายเป็นธารน้ำแข็งจนสามารถลงไปเดินได้ แต่เราชอบเดินบนบกเพราะใจเสาะกลัวน้ำแข็งแตก เดินตามน้ำ ลัดเลาะไปตามสะพาน Skeppsbron ผ่านพระราชวัง ผ่านสวนสาธารณะ กว่าจะเจอคนเดินสวนมาเหมือนงมเข็มในมหาสมุทร อากาศเย็นสดชื่นเดินสบายแสนจะมีความสุข มีข้อพึงระวังคือต้องดูแลตัวเองให้ดี เท้า มือ ใบหู แก้มใสต้องให้อุ่นไว้ก่อนเสมอ รองเท้าอย่างดีมียี่ห้ออาจหลุดออกเป็นชิ้นเพราะความชื้น (คนตัวใหญ่เคยทำการทดสอบด้วยการใส่ไนกี้แอร์แมกซ์ทั้งวัน สองวันต่อมากลายเป็นแอร์แฟ่บ) เพราะถ้าเท้าชื้นเมื่อไรคุณจะหมดสนุกทันทีเหลือแต่ความทรมาน รองเท้าของคนเมืองหนาวส่วนใหญ่จึงเป็นรองเท้ากันชื้นและบางคู่ข้างในบุขนแกะเพื่อเพิ่มความอบอุ่น

เราเดินมาเพื่อกิจกรรมหลัก คือมาทานอาหารบนเกาะอันเป็นเขตเมืองเก่าซึ่งเป็นที่ตั้งของร้านอาหารจำนวนมาก เมืองเก่านี้เรียกว่า Gamla Stan (กอมลา สตาน) ถนนแคบและรายล้อมด้วยตึกโบราณทรงสูง มีพลาซ่าให้นั่งเล่น ดูความสวยงามของดอกไม้เมืองหนาวที่รอคนใจหวานมาซื้อ บริเวณรอบรอบมีร้านที่น่ารักและมีเสน่ห์ แม้แต่ร้านฟาสต์ฟู้ดแบบแมคโดนัลด์ก็ย้อนยุคอยู่ในรูปแบบโบราณ ร้านที่เจอบ่อย ซอกแซกซ่อนตามถนนหนทางคือพวกร้านขนม บางร้านขายเยลลี่หลากรส บางร้านขายช็อคโกแลต คนที่นี่คงชอบทานขนมหวานจึงประดิษฐ์เป็นรูปต่างต่างนานา ซึ่งน่าทานเสียจนอดซื้อไม่ได้ ถ้าค้นกระเป๋านักเดินทางกลุ่มนี้จะพบถุงกระดาษสีขาวใส่ขนมแอบซ่อนอยู่ในกระเป๋าทุกคน เมืองนี้ค่าครองชีพสูง ภาษีแพง ของทุกอย่างจึงแพงพอสมควร สังเกตได้จากของพื้นฐานอย่างเช่น แผ่นเพลงแผ่นหนึ่งมีราคาไม่ต่ำกว่าแปดร้อยบาท อยู่แถวนี้คุณก็จะได้ยินแต่เสียงเพลงสดใสของแอบบ้า...แอบบ้า ฟอร์ เดอ มิวสิค...ฟังเพลินจนรู้สึกว่าเข้ากับบรรยากาศและผู้คนดีเหลือเกิน คนสวีเดนนั้นชอบทานปลา กุ้งน้ำจืด (crayfish) และที่นี่มีอาหารชนิดหนึ่งหาทานได้ง่ายในขวดโหลอยู่ในร้านขายของชำเรียกว่า fiskbullar หรือลูกชิ้นปลา ส่วนภัตตาคารอาหารปลามีหลายแห่งที่ขึ้นชื่อ คุยเรื่องปลาปลาเลยนึกได้ว่าผู้เป็นใหญ่ในบ้านชอบทานเนื้อปลามาก คนใจหวานก็ชอบทานเนื้อปลาที่สุด แต่ทำไมตัวเองถึงยังทานปลาไม่เป็นนา...

***

ตอนบนในเขตภาคเหนือของประเทศส่วนใหญ่พื้นที่เป็นภูเขาและที่ราบสูง เมืองที่เราไปคือ Tarnaby ซึ่งต้องนั่งเครื่องบินประมาณสามชั่วโมงไปลงที่สโตรูแมน (Storuman) พอถึงสนามบินอันเป็นอาคารหลังเดียวขนาดเล็ก เราต้องนั่งรถโดยสารต่ออีกร้อยห้าสิบกิโลเมตร ตุเลงขึ้นเขาลงเขาอีกสามชั่วโมงกว่าถึงจะถึงสกีรีสอร์ต Hemavan (เฮมมอวัน) คนที่ลงเครื่องบินส่วนใหญ่ขึ้นรถโดยสารของเฮมมอวันเกือบหมดและก็ปล่อยลงตามรายทางที่พัก (มีลิฟท์สกีอีกแห่งในทาร์นาบี้) เพราะชาวสวีเดนชอบพักหนาวเพื่อมาเล่นกีฬาชนิดนี้

ระหว่างเดินทางไต่เขาไปกับรถโดยสาร มองไปทางไหนเห็นแต่ความขาวของหิมะแสนเศร้า พื้นน้ำเป็นน้ำแข็งติดกันเป็นแพ บางครั้งเราจะเห็นคนนั่งนิ่งเหนือน้ำเป็นจุดตัดกับพื้นฟ้า พวกเขาเจาะรูน้ำแข็งเป็นวงกลมเพื่อตกปลากัน ทาร์นาบี้เป็นเมืองขนาดใหญ่เป็นสองเท่าของกรุงสตอกโฮล์ม มีหน้าหนาวที่ยาวนานและมีประชากรเพียงหนึ่งพันห้าร้อยคนอาศัยตามหมู่บ้านต่างต่างซึ่งตั้งห่างกันไป พอพ้นจากหน้าหนาวเมืองนี้แทบจะเป็นเมืองปิด ที่พักสำหรับคนมาเล่นสกีปิดหมด พนักงานส่วนใหญ่เป็นนักศึกษาเดินทางมาจากเมืองหลวงเพื่อทำงานพิเศษ เฮมมอวันเป็นสถานที่เล่นสกีโดยเฉพาะมีภูเขาเชื่อมต่อกันสามสี่ลูก มีที่พักหลายแห่งขึ้นอยู่กับว่าคุณเลือกพักที่ปลายเขาด้านไหน แต่คุณต้องมาขึ้นลิฟท์สกีเพื่อขี้นยอดเขาจากที่นี่ที่เดียว (ลิฟท์สกีคือไม้ที่ดันสะโพกไว้เฉยๆ แล้วสายเคเบิลเหนือหัวจะดึงตัวเราขึ้นไปเอง) ถ้าจะขึ้นให้ถึงยอดเขาก็ต้องเกี่ยวไม้ขาสั่นต่อไปอีกสามลิฟท์ ยืนกันจนเมื่อยสำหรับพวกหัวดำ ผิดกับคนที่นี่ซึ่งแข็งแรงมากแม้แต่คนแก่ พวกเขาขาแข็งดูได้จากท่าจอดสกีอันเบาพลิ้ว คงเพราะหัดเล่นสกีกันตั้งแต่เด็ก ที่นี่มีลานเล่นสกีสำหรับเด็กหัดใหม่ เด็กที่ว่านี้คือเบบี๋ตัวเล็กมาก บางทีก็ห้อยตกสายเคเบิลไถลพื้น บ้างก็กลิ้งดุกดุกสู่พื้นเบื้องล่าง แต่เด็กพวกนี้ไม่ร้องเลย พ่อแม่ไปช่วย ลุกขึ้นมาแก้มเย็นได้ก็เล่นต่อ ผมชอบไปยืนดูสีสันของเด็กน้อย ชุดแต่ละคนสวยน่ารักมาก บางทีก็แอบไปเล่นลานนั้นเสียเลย มีเด็กคนหนึ่งมาสะกิดขาขณะยืนรอเกี่ยวเคเบิลเด็ก เขาส่งภาษาสวีดิชใส่แล้วชี้ไปทางโซนผู้ใหญ่ ผมก็ทำไม่รู้ไม่ชี้

มาเมืองนี้คือเล่นสกีทั้งวัน เพราะไม่มีอย่างอื่นให้ทำและไม่มีอะไรให้ดู ลิฟท์สกีปิดห้าโมง เรากลับที่พักด้วยการขึ้นไปยอดเขาในรอบสุดท้าย และลงเขาอีกด้านหนึ่งซึ่งถึงตัวโรงแรมพอดี เขาจะมีไวน์แดงทาน้ำตาลแข็งที่ขอบแก้วรอท่าแจกไว้ดื่มแก้หนาว วันรุ่งขึ้นก็เล่นสกีอีก หรือเดินตากหิมะเพราะเวลาหิมะตกเป็นฝนอากาศกลับไม่หนาว ถ้าใครขาแข็งหน่อยจะไปหัดเล่นสกีทางเรียบแบบ cross country ซึ่งยากกว่าการสไลด์ลงเขาเพราะต้องอาศัยแรงกายอย่างเดียว คนตัวใหญ่ชอบชวนไปขี่ Snoskoster Safari (สโนว์โมบิล) ข้ามเทือกเขา เราต้องใส่ชุดตัวบวมกันหนาวเหมือนหุ่นยางมิชลิน มีคนนำทางขับนำเที่ยวและห้ามขับออกนอกเส้นทางเด็ดขาด เพราะพื้นที่ขาวโพลนนั้นอาจหลงทางได้ คนนำทางสอนวิธีสังเกตทางหิมะจากซากกิ่งไม้ ตั้งแคมป์ จุดไฟ ทำอาหาร เก็บแคมป์อย่างสะอาดเรียบร้อย ตกปลาและพาหลงอยู่หลายครั้ง บางทีเผลอไม่ขับตามคันหน้านิดเดียว เจอพื้นหิมะเป็นโพรงซึ่งไม่แข็งพอจะให้รถวิ่งผ่าน ก็หล่นลงหลุมไปทั้งคนทั้งรถ ทุกคนต้องจอดรถเพื่อหาวิธีช่วยยกรถขึ้นจากหลุม การมาเที่ยวที่นี่เลยมีแต่การผจญภัยกับรอยฟกช้ำดำเขียว พอตกตอนเย็นเราออกไปทานร้านอาหารที่มีชื่อมากที่สุด (มีร้านเดียว) เป็นร้านสเต็กซึ่งมีแต่เนื้อแปลกแปลกเช่นเนื้อกวาง เนื้อมูส เนื้อแกะ เนื้อหมี เนื้อวัวนั้นไม่มี เพราะเมืองนี้หนาวจนไม่มีเนื้อสัตว์ที่เราเจอแบบในเมือง ซุปก็ไม่มีซึ่งอันนี้แปลกมาก มีแต่ขนมปังกับเนยกลั้วไวน์ บ้านเมืองนี้มีกฎประหลาดอีกอย่างคือถ้าเปิดแอลกอฮอล์ทาน ทานไม่หมดก็ห้ามนำกลับบ้าน ต้องยกให้เขาไปเลยเป็นมารยาท และคนที่นี่พอคุยด้วยแล้วสดใสน่ารักทุกคน กว่าเจ็ดสิบเปอร์เซนต์ที่ได้เจอพอทราบว่าเป็นคนไทย พวกเขาจะยินดีมากแล้วเล่าว่ามาพักร้อนแถวบ้านเราเกือบทุกปี คิดไปก็แปลกดีที่นี่ห่างไกลความเจริญของเมืองมากแต่เรากลับเจอร้านอาหารที่มีวันพิเศษมีรายการอาหารไทยในแต่ละสัปดาห์โดยพ่อครัวฝรั่ง เจอยาหม่องตราเสือแก้ปวดเมื่อยซึ่งขายดีมากในร้านขายของสกี เจอซอสศรีราชาและเจอน้ำปลาแท้ของไทย

***

ถัดจากเฮมมอวันขึ้นไปทางเหนือ ถนนที่มีอยู่เส้นเดียวจะพาเราเข้าสู่นอร์เวย์ ซึ่งก่อนเข้าประเทศจะมีด่านตรวจ ตำรวจเข้มงวดตรวจหาเนื้อทุกชนิดเพื่อจะโยนทิ้งเพราะเขากลัวโรควัวบ้า ประเทศแถบสแกนดิเนเวียจะไม่ซื้อเนื้อจากประเทศอื่น พวกเขาผลิตทุกอย่างและนิยมใช้ของในชาติเกือบทั้งหมด และมีเศรษฐกิจที่ดีจนเหมือนกับว่าไม่แคร์ประเทศอื่นในยุโรป ประเทศเหล่านี้ถึงมีมาตรฐานที่สูงและตั้งกฎเพื่อจะดูแลตัวเอง หลังจากเข้าเขตนอร์เวย์แล้ว สิ่งแรกที่จะสังเกตเห็นชัดเจนคือภูเขาสูงชัน ความที่ไม่ค่อยมีทางราบ ถนนจึงต้องตัดเป็นช่องผ่านใต้ภูเขาอยู่เป็นระยะ และเป็นถนนแบบเดินทางเดียวที่รถผลัดกันเข้าตามไฟตรงหน้าถ้ำ ถ้ำถนนใต้ภูเขานี่มีลักษณะเป็นวงกลม มีวัสดุสีเหมือนกระดาษตะกั่วบุสำลีคลุมไว้โดยตลอดเพื่อกันความชื้นที่ไหลเป็นหยดน้ำ และมีสายเหมือนเข็มขัดรัดวงโค้งอยู่เป็นระยะซึ่งดูน่ารักดี เราเดินทางมาเมือง Mot Mo i Rana เมืองเล็กเล็กทางตอนเหนือที่หนาวมากของนอร์เวย์ เพื่อจะมาขึ้นเรือไปเที่ยวอาร์คติคเซอร์เคิล บริเวณเส้นวงกลมแนวล้อมเขตขั้วโลกเหนือ

บ้านในนอร์เวย์ลักษณะเหมือนบ้านในเทพนิยาย สีสันสดใสเป็นสี่เหลี่ยม ตั้งอยู่โดดเดี่ยวบนภูเขาห่างจากพื้นถนน ชาวบ้านจอดรถไว้ริมทางซึ่งไม่รู้เหมือนกันว่าเดินเข้าบ้านฝ่าหิมะไปได้อย่างไร Mot Mo i Rana เป็นเมืองเก่าแก่ที่เคยโดนเยอรมันทิ้งระเบิดตอนสงครามโลกครั้งที่สอง บ้านที่นี่ถูกสร้างใหม่แต่ก็ดูเชยตามอากาศ เราลงเรือล่องตามทางจนถึงพื้นที่ที่เรียกว่าอาร์คติคเซอร์เคิล น้ำที่นี่ไม่เป็นน้ำแข็ง แดดแรงแต่มีอุณหภูมิที่หนาวติดลบลบต่ำกว่ายี่สิบองศา ผมกับเพื่อนแอบดอดวอดก้าขวดขนาดพกพา จึงทนนั่งหน้าหนาอุ่นได้โดยไม่รู้สึกถึงลมที่หน้าเรือ

ฟ้าที่นี่สวย เงียบเสียจนไม่มีใครอยากพูดอะไรอีก เสียงน้ำพัดมาตามลมผ่าน โลกเบื้องหน้าเป็นดินแดนแห่งความฝันโดยแท้ ภูเขาเยือกเย็นคล้อยเคลื่อนหายลับตาไปทีละลูก นอนเอามือก่ายหน้าผาก หรี่ตาตากแดดหนาว ก่อนจะได้ยินเสียงน้ำแข็งพากันร้องเพลงในยามบ่าย The hills are alive with the sound of music....

.........
I go to the hills
When my heart is lonely.
I know I will hear
What I heard before.
My heart will be blessed
With the sound of music
And I'll sing once more.

Rodgers and Hammerstein, 1963

***

Riddarfjarden

Gamla Stan

Stadshuset