What a strange scene you describe and what strange prisoners, They are just like us. --Plato,The Republic

ฮาโรลด์ บลูมเขียนใน Genius: A Mosaic of One Hundred Exemplary Creative Minds ถึงความเป็นอัจฉริยะของนักเขียนร้อยคนตั้งแต่ในอดีต และพูดถึงโจเซ่ ซารามาโก้ว่าเป็นหนึ่งในอัจฉริยะที่ยังมีชีวิตอยู่ในศตวรรษนี้ ซารามาโก้เริ่มชีวิตนักเขียนตอนอายุหกสิบ เขาใช้เวลายี่สิบปีในโลกหนังสือ เขียนงานสม่ำเสมอด้วยสไตล์อันเป็นเอกลักษณ์ จนได้รับรางวัลโนเบลในปี 1998 ความสำคัญคงไม่ได้อยู่ที่รางวัล หนังสือของซารามาโก้มีแนวความคิดโดดเด่นในแง่วรรณศิลป์ และนอกเหนือจากนี้คือในแง่ความบันเทิงช็อคนักอ่าน หนังสือของเขาอ่านสนุก ชวนติดตามแบบหนังสือติดอันดับขายดี ไม่ต้องปาดเหงื่อหลับคาหนังสือเหมือนวรรณกรรมอ่านยากอื่นๆ ซารามาโก้มีอายุแปดสิบปีในปีนี้ เขายังคงเดินทางไปนิวยอร์กเพื่อเปิดตัวหนังสือ The Cave งานชิ้นใหม่นี้สวนทางกับกำลังวังชาในวัยชราของเขา ซึ่งยิ่งเขียนยิ่งดี คมคายและตัวหนังสือทรงพลังเหลือเกิน

The Cave เป็นนิยายเชิงเปรียบเทียบ นำเค้าโครงเรื่องมาจาก "ถ้ำของพลาโต้" ในหนังสือ The Republic ฉบับที่เจ็ด พลาโต้เล่าเรื่องนักโทษโดนขังในถ้ำ มีไฟลุกโชนอยู่เบื้องหลังส่องสว่างจนทำให้ตาบอดมืดมัว สิ่งที่นักโทษเห็นมีเพียงเงาวูบวาบเคลื่อนไหว และเงานั้นคือ"ความจริง"ที่ทุกคนสร้างขึ้นมา ชวนหลงเชื่องมงายตามกัน หากมีใครสามารถหลุดพ้นเป็นอิสระ เขาผู้นั้นจะมองเห็น"ความจริง"ในธรรมชาติที่แท้ และกลับมามองดวงไฟด้วยตาเปล่าในถ้ำได้ เรื่องมีมากกว่านี้ถ้าใครสนใจคงต้องติดตามหาอ่านเดอลิพับบลิคต่อ The Cave ของซารามาโก้คือ The Center ในเรื่อง เดอะเซนเตอร์เป็นศูนย์กลางของชีวิตสมัยใหม่ เมืองใหม่ที่มีทั้งคอนโด ห้างสรรพสินค้า ที่ทำงาน ร้านอาหาร โรงภาพยนตร์ มีทุกอย่างอำนวยความสะดวกทันสมัยเหมือนชีวิตในสังคมเราสมัยนี้ เดอะเซนเตอร์เป็นตึกที่ไม่มีหน้าต่าง (เหมือนถ้ำ) หรือถึงมีหน้าต่างก็เปิดไม่ได้เพราะระบบข้างในทำงานด้วยแอร์คอนดิชั่นตลอดเวลา ซารามาโก้บรรยายเดอะเซนเตอร์ไร้ชีวิตชีวาแต่แฝงอำนาจ และการมีอยู่เช่นนี้ทำให้วิถีชีวิตและจิตใจของมนุษย์ไร้ความรู้สึก

หนังสือเล่มนี้แสดงชีวิตของซีปริอาโน อัลกอร์ อาชีพคนปั้นหม้อในวัยหกสิบสี่ปี เขาผลิตภาชนะต่าง ๆ ส่งเดอะเซนเตอร์ ในตอนเริ่มเรื่องเขาขับรถไปส่งสินค้าและส่งมาแซล ลูกเขยที่ทำงานเป็นพนักงานรักษาความปลอดภัย เมื่อไปถึงผู้จัดการฝ่ายจัดซื้อบอกว่าสินค้าหม้อดินเหนียวไม่มีผู้บริโภคคนใดอยากใช้แล้ว ยอดขายตกลงเพราะเดี๋ยวนี้มีสินค้าใหม่ทำด้วยพลาสติกเบาและมีคุณภาพคงทนกว่า ดังนั้นต่อไปนี้ขอเลิกสัญญาซื้อขายทั้งหมด ซีปริอาโนไม่ต้องส่งสินค้ามาอีก และเพื่อความสบายใจผู้จัดการยังบอกอีกว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องธรรมดาที่เกิดขึ้นกับทุกคน เดอะเซนเตอร์ทำให้ชีวิตของซีปริอาโนพังทลายทันที กลายเป็นคนไม่มีงาน ไม่มีอนาคต ขณะที่มาแซลซึ่งรอการโปรโมตเลื่อนขึ้นเป็นพนักงานรักษาความปลอดภัยประจำการในเดอะเซนเตอร์ กำลังมีอนาคตสดใส เขาและมาร์ธา ลูกสาวของซีปริอาโนอยากจะย้ายไปใช้ชีวิตปลอดภัยมั่นคงที่นั่น ซารามาโก้เล่าอิทธิพลของชีวิตในเดอะเซนเตอร์คู่ขนานชีวิตชนบทอย่างยอดเยี่ยม ชีวิตของคนเราไม่ต่างจากหม้อดินเหนียว ถึงจะสร้างขึ้นด้วยมือและหัวใจเต็มไปด้วยความรู้สึกนึกคิด แต่จะหมดค่าลงทันทีที่สังคมเห็นว่าหมดประโยชน์

ถ้ำของซารามาโก้มีเรื่องราวชวนคิดอีกหลายประเด็น หนังสือแฝงการเปรียบเทียบและสัญลักษณ์ทั้งเล่ม ตัวละครหนึ่งที่สะท้อน "ความหมายของชีวิต" อย่างน่าใจหาย กลับเป็นสุนัขที่ชื่อ Found หนังสือเล่มนี้อาจดำเนินเรื่องช้าแต่ผูกเรื่องไว้สนุก โดยเฉพาะตอนท้ายที่ครอบครัวไปใช้ชีวิตในเดอะเซนเตอร์ และได้ยินเสียงหลอกหลอนดังมาจากใต้ตึก จนค้นพบปริศนาในตอนจบ คนอ่านอยากจะจบด้วยฉากหนึ่งจากหนังสือ เพราะงานเขียนของซารามาโก้เหมือนดั่งคำพูดของตัวละครในตอนท้าย ...ซีปริอาโนบรรยายโรงแสดง Natural Sensation เขาเล่าว่าทุกคนได้รับชุดให้แต่งตัวด้วยเสื้อฝนสีสดใส หมวก ร่ม เสร็จแล้วก็ไปยืนในห้องเรียงหน้ากระดานสี่คนเป็นแถวประมาณแปดแถว ทันใดนั้นก็มีฝนตกปรอยๆ และตกหนักขึ้นเรื่อยจนมีลมแรงเป็นพายุ ร่มเริ่มปลิว ทุกคนต่างประคองตัวบนพื้นห้อง จากนั้นฝนหยุดสนิท สักพักกลายเป็นหิมะสีขาวนวล เริ่มตกจากเบาจนท่วมตัวมองไม่เห็น สิบนาทีผ่านไปจบการแสดง ผู้ชมไปเปลี่ยนชุดในห้องที่มีพระอาทิตย์สดใสเหมือนยืนอยู่กลางทุ่ง เสียงตัวละครลอยมา กล่าวว่า...This is like drug, you try it once and you're hooked....

เกี่ยวกับผู้เขียน José Saramago โจเซ่ ซารามาโก้ หนังสือเล่มล่าสุดในภาษาโปรตุเกส The Duplicate Man กำลังวางตลาดในบ้านเขา น่ายินดีเรายังจะได้อ่านหนังสือของซารามาโก้อีก

The Cave : José Saramago
ISBN: 186046999X Harvill Press, 308 pages, £10.99

"..How come you know so much about the subject, Because I've lived, I've looked, I've read and I've felt, What does reading do, You can learn almost everything from reading, But I read too, So you must know something, Now I'm not so sure, You'll have to read differently then, How, The same method doesn't work for everyone, each person has to invent his or her own, whichever suits them best, some people spend their entire lives reading but never get beyond the words on the page, they don't understand that the words are merely stepping stones placed across a fast-flowing river, and the reason they're there is so that we can reach the farther shore, it's the other side that matters, Unless, Unless what, Unless those rivers don't have just two shores but many, unless each reader is his or her own shore, and that shore is the only shore worth reaching, Well observed, said Cirpano Algor, you have shown yet again that old people should never argue with the younger generations, we always end up losing, although we do learn a thing or two on the way."

José Saramago . . . The Cave

Copyright © 2002 faylicity.com