คนอ่านกลายเป็นคนติดหนังสือสารคดีไปตั้งแต่เมื่อไรไม่ทราบ ต้องถามเจ้าของเว็บที่คอยแนะนำสารคดีดีๆ ให้อ่าน จนเกิดวาระแย่งอ่านชิงอ่านก่อนบ้าง การเลือกหนังสือสารคดีสักเล่มคงขึ้นอยู่กับความสนใจของตัวผู้อ่านเองว่ารักจะอยากรู้เรื่องอะไร ขณะเดียวกันบางเรื่องที่ไม่เคยสนใจ หรือบางเรื่องที่เราสนใจแต่ไม่เคยอ่านรู้เรื่อง ก็กลายเป็นหนังสือสารคดีที่สนุกขึ้นมาได้ เพียงเพราะผู้เขียนสารคดีมีศิลปะการเล่าอันชาญฉลาด สามารถถ่ายทอดความรู้เชิงวิชาการหรือเรื่องที่สลับซับซ้อนให้เป็นเรื่องง่าย น่าติดตาม และสนุกวางไม่ลงจนบางครั้งนิยายได้อาย

ตัวอย่างสารคดีน่าอ่านไม่ควรพลาดมีมายมาย เช่น Fermat's Enigma ของไซมอน สิงห์ Flatland ของ เอ็ดวิน เอ. แอ็บบอตต์ In Cold Blood ของทรูแมน คาโพที Reading Lolita in Tehran ของอาซาร์ นาฟิซิ หรือ ท่องทศชาติผ่านจิตรกรรม ของอู่ทอง ประศาสน์วินิจฉัย สารคดีหลายเล่มของคนอ่านอยู่ในสภาพยับเยินจากการหมุนเวียน บางเล่มหายไปอยู่ต่างท้องถิ่นตัดสินใจไม่กลับมา แต่เล่มที่ดูเหมือนจะสะบักสะบอมและผ่านมือนักอ่านมาก คงเป็น Stiff ของแมรี โรช หนังสือที่เล่าเกี่ยวกับศพแท้ๆ แต่หลายคนชมว่าตลกและน่ามหัศจรรย์

Shadow Divers เป็นสารคดีอีกเล่มที่อ่านเพลิดเพลิน เนื้อหาเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และการผจญภัย โดยเล่าถึงการดำน้ำค้นหาซากเรือที่จมในสมัยสงครามโลกครั้งที่สองของชายสองคนในปี 1991 ซึ่งเผอิญเรือที่ค้นพบเป็นเรือดำน้ำ U-Boat ของเยอรมนี เรือที่ใช้เครื่องอีนิกมาในการสื่อสารจนสามารถจมเรือของฝ่ายพันธมิตรนับไม่ถ้วน (อ่านความสำคัญของอีนิกมาได้ใน Enigma ปริศนาที่น่าสนเท่ห์) หากนี่ไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะหลังสงครามโลกเป็นต้นมา มีการค้นพบซากเรือ U-Boat หลายลำ ประเด็นน่าสนใจอยู่ตรงที่ U-Boat ลำนี้พบห่างจากฝั่งนิวเจอร์ซีย์เพียงหกสิบไมล์ ซึ่งตามบันทึกในประวัติศาสตร์ทั้งของอเมริกาและเยอรมนี ไม่มีเรือดำน้ำ U-Boat ลำใดจมหรือผ่านมาในบริเวณนี้ คำถามจึงเกิดขึ้น ว่าเรือลำนี้มาทำอะไรแถวนี้ เป็นยูโบทเลขหมายที่เท่าไร และเหตุใดถึงจม

การดำน้ำไปชมความสวยงามใต้ทะเล ปกติมนุษย์เราจะลงไปที่ระดับความลึกประมาณหกสิบถึงร้อยฟิต หากจะดำน้ำลึกกว่านั้นต้องอาศัยทั้งประสบการณ์การดำน้ำและความแข็งแรงของร่างกาย เพราะในน้ำลึกระดับความกดอากาศเปลี่ยนไปทุกสามสิบสามฟิต ความหนาแน่นแรงกดจากไนโตรเจนที่มากกว่าระดับเหนือพื้นน้ำ ทำให้ยิ่งลึกยิ่งเกิดอาการเมาทางร่างกาย ที่ระดับร้อยสามสิบฟิต การทำงานของมนุษย์ตอบสนองช้าลง คิดไม่ค่อยออก ร้อยแปดสิบฟิตเริ่มเห็นภาพหลอน เห็นปลาหมึกพูดได้ประมาณนั้น ต่ำกว่าสองร้อยฟิตโลกใต้น้ำยิ่งมืด อาการนาโคซิสมากขึ้นเรื่อยๆ เหมือนเมาน้ำลึกหลายๆ แก้ว หากลึกกว่านั้นต้องลองจินตนาการกันดู ดังที่ นูโน่ โกเมซ ดำลงไปถึงสามร้อยสิบแปดฟิตเป็น สถิติโลกใหม่ในปีนี้เอง การดำน้ำลึกจึงมีคำเปรียบเสมอว่ายิ่งลึก มนุษย์ก็หลงเหลือแต่เงา

การกลับขึ้นสู่ผิวน้ำก็ต้องมีการพักเป็นระยะ เพื่อไม่ให้ไนโตรเจนในเส้นเลือดขยายตัวเร็วจนร่างกายระเบิด ต้องรอให้ไนโตรเจนถ่ายเทออกสู่ร่างกายทีละน้อย การดำน้ำลึกจึงมีความอันตรายมากกับชีวิตมนุษย์ แม้ปัจจุบันเทคโนโลยีของการดำน้ำลึกจะใช้ก๊าซผสมแบบทรีมิกซ์ที่ช่วยให้ดำได้ง่ายขึ้นก็ตาม

แชทเตอร์ตันและโคห์เลอร์ใช้ความพยายามนานถึงหกปี กว่าจะค้นพบซากชิ้นส่วนที่บ่งบอกหมายเลขของเรือยูโบท ในช่วงแรกพวกเขามีเพื่อนร่วมดำน้ำเป็นสิบ แต่ภายหลังหลงเหลือเพียงไม่กี่คน แชทเตอร์ตันพบเรือยูโบทที่ระดับความลึกสองร้อยสามสิบฟิต สภาพเรือเหมือนโดนระเบิดบอมบ์กลางลำตัว เขาถ่ายวีดีโอรอบเรือดำน้ำและเก็บจานมาด้วยหนึ่งใบ หลังจากทำความสะอาด ใต้จานใบนั้นมีเครื่องหมายสวัสดิกะของเยอรมันและตีพิมพ์ปี 1942 แชทเตอร์ตันกับคณะจึงมั่นใจว่าเรือลำนี้เป็นเรือดำน้ำที่มีชื่อเสียงในสงครามโลกครั้งที่สองของเยอรมัน

พวกเขาเก็บความลับการพบเรือเอาไว้กับตัว คณะดำน้ำต่างช่วยกันค้นคว้าหาข้อมูลต่างๆ แชทเตอร์ตันเดินทางไปพิพิธภัณฑ์เรือดำน้ำในชิคาโก้ ไปศึกษาโครงสร้างของเรือยูโบท เก็บรายละเอียดและวางแผนการสำรวจ รวมทั้งสืบประวัติจุดที่เรือยูโบทลำต่างๆ จมในประวัติศาสตร์ จนค้นพบว่าจุดที่เรือดำน้ำเยอรมันจมอยู่ห่างจากจุดที่เขาค้นพบในนิวเจอร์ซีย์เป็นร้อยเป็นพันไมล์

ในการดำน้ำปีแรก การค้นหาเป็นไปด้วยความลำบากยากเย็นในสภาวะใต้น้ำที่มีกระแสน้ำเชี่ยวแรง การพบเจอหลักฐานอื่นๆนำมาสู่ความตื่นเต้น แต่ขณะเดียวกันก็มืดมน ไม่นำไปสู่การตอบข้อสงสัยต่างๆ ที่เกี่ยวกับเรือลำนี้ และเป็นที่ขึ้นชื่อลือชาในหมู่นักดำน้ำถึงอันตรายในการเสี่ยงชีวิต เมื่อนักดำน้ำผู้เชี่ยวชาญสามคนเสียชีวิตใต้ทะเลลึก

การค้นหาความลึกลับของเรือดำน้ำยังดำเนินต่อไป พวกเขาได้รับความช่วยเหลือจากเอกชนและราชการทั้งฝ่ายอเมริกัน เยอรมันและอังกฤษ แชตเตอร์ตันเจอมีดเล่มหนึ่งสลักชื่อไว้ว่าโฮเรนเบิร์ก ตามทะเบียนประวัติ ทหารเรือเยอรมันชื่อนี้ของหน่วยเรือดำน้ำยูโบทมีคนเดียวที่ประจำเรือยูโบท 869 ซึ่งเรือดำน้ำลำนั้นจมในแอฟริกา โคห์เลอร์และแชทเตอร์ตันจึงตัดความน่าจะเป็นนี้ออกไป โดยพวกเขาคาดว่าคงมีใครสักคนเอามีดของโฮเรนเบิร์กติดมากับเรือลำนี้

ความน่าจะเป็นในลำดับที่สองคือเรือยูโบทอาจถูกยิงมาจากที่อื่น แต่ค่อยๆ คลานมาตายตรงที่ค้นพบแม้ระยะที่ถูกยิงจะห่างเป็นหลายร้อยไมล์ สมมติฐานต่างๆ ถูกตั้งขึ้นมาและล้มเหลวครั้งแล้วครั้งเล่า ความหลงใหลในการดำน้ำ ความผูกพันในเพื่อนมนุษย์ด้วยกันหรือเพื่อนมนุษย์ที่ตายไปแล้ว ก่อตัวขึ้นในใจของนักดำน้ำกลุ่มเล็กๆ กลุ่มนี้ โดยเฉพาะแชทเตอร์ตันและโคห์เลอร์ นักผจญภัยที่การสำรวจความลึกลับเป็นมากกว่าการเอาชนะตัวเอง หรือการเก็บซากส่วนใต้ท้องทะเลมาเป็นเฟอร์นิเจอร์ประดับบ้าน

ผู้เขียนถ่ายทอดความเป็นมา เล่ารายละเอียดและเรียงลำดับดี อ่านสนุกจนรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของโลกใต้น้ำ แชทเตอร์ตันและโคห์เลอร์ผู้ไม่ยอมแพ้ พบที่มาของเรือดำน้ำที่ไม่มีอยู่ในประวัติศาสตร์ในที่สุด โคห์เลอร์ตามหาญาติชาวเยอรมันของลูกเรือยูโบทลำนี้ เขามีความรู้สึกว่าถ้าได้พบและบอกว่าคนที่รักของพวกเขานอนสงบอยู่ที่ไหนกลางทะเล ภารกิจครั้งนี้จะเสร็จสิ้นสมบูรณ์

อยากชวนอ่านโลกใต้น้ำเล่มนี้ครับ

เกี่ยวกับผู้เขียน Robert Kurson โรเบิร์ต เคอร์สัน เป็นชาวอเมริกัน เกิดและเติบโตที่ชิคาโก้ จบปริญญาทางปรัชญาที่มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน และกฎหมายจากฮาร์วาร์ด เคยเป็นนักข่าวของหนังสือพิมพ์ ชิคาโก้ซันไทมส์ เขียนบทความให้นิตยสารหลายเล่ม และปัจจุบันเป็นบรรณาธิการต้นฉบับของเอสไคว์

Shadow Divers : Robert Kurson
ISBN 0-340-82455-7 Hodder and Stoughton, 375 pages, £8.99

A deep-shipwreck diver breathing air confronts two primary dangers. First, at depths greater than about 66 feet, his judgement and motor skills can become impaired, a condition know as nitogen narcosis. As he descends farther, the effects of narcosis become more pronounced. Beyond 100 feet, where some of the best shipwrecks lie, he can be significantly handicapped, yet he must perform feats and make decisions upon which his life depends.

Robert Kurson . . . Shadow Divers

Copyright © 2005 faylicity.com