สำหรับนักอ่านแล้ว ความรักใดจะยิ่งใหญ่กว่ารักตัวหนังสือ โฟลแบรต์เขียนว่า Read in order to live. และนักอ่านหลายคนก็อ่านเพื่ออยู่ดังนี้จริงรวมทั้งแอนน์ ฟาดิแมน ที่ถ่ายทอดความรักต่อหนังสือลงในเรื่องเล่าได้น่ารักน่าประทับใจ หากเรารู้จักส่วนเสี้ยวของคนๆ หนึ่งได้จากหนังสือที่อ่าน ฟาดิแมนก็เป็นผู้รักหนังสือที่น่าไปรู้จักอย่างยิ่ง

Ex Libris เป็นเรื่องของความรักต่อหนังสือจากนักอ่านธรรมดา ประกอบด้วยบทความ 18 เรื่อง เล่าเรื่องของเธอและครอบครัวที่ผูกพันกับหนังสือ ชื่อรองของหนังสือคือ Confessions of a Common Reader คำสารภาพของนักอ่านธรรมดา คำว่า "นักอ่านธรรมดา" ในที่นี้มาจากชื่อหนังสือของเวอร์จิเนีย วูลฟ์ (ที่อยากแนะนำให้อ่านเช่นกัน) โดยวูลฟ์นำคำนี้มาจากซามูเอล จอห์นสัน อีกต่อหนึ่ง จอห์นสันเขียนความหมายของนักอ่านธรรมดาว่าเป็นผู้อ่านสามัญที่ไม่ใช่นักวิจารณ์หรือปราชญ์ผู้รู้ นักอ่านคนนี้ไม่ได้แตกฉาน แต่อ่านเพื่อความสุขส่วนตัว นักอ่านประเภทนี้หล่อหลอมตนเองจากการใช้สัญชาตญาณส่วนตัวเลือกสรรสิ่งที่อ่าน ในเล่มนี้ ฟาดิแมนจึงเล่าเรื่องหนังสือจากใจนักอ่านสามัญคนหนึ่ง แต่เรื่องราวของเธอเผยว่าฟาดิแมนไม่ใช่นักอ่านธรรมดา เธอเป็นนักอ่านตัวยงที่รักหนังสืออย่างยิ่ง เรื่องเล่าของเธอจึงน่าสนใจและเพลิดเพลินมาก โดยเฉพาะเมื่อเธอเล่าเรื่องได้อบอุ่นอ่อนโยนและมีอารมณ์ขัน ด้วยเกร็ดข้อมูลที่น่าสนใจมากมาย ที่สำคัญที่สุด เธอเล่าด้วยหัวใจรักต่อหนังสือโดยแท้จริง

ฟาดิแมนเกิดในครอบครัวรักการอ่าน คลิฟตัน ผู้เป็นบิดาเป็นนักวิจารณ์และบรรณาธิการที่ผู้คนยกย่อง มารดาเป็นนักเขียน ฟาดิแมนเติบโตมาในบ้านที่มีหนังสือเจ็ดพันเล่ม ที่พ่อแม่เคร่งครัดกับการใช้ไวยากรณ์ พี่ชายของเธอชอบอ่านหนังสือ และบ้านนี้ก็เป็นนักพิสูจน์อักษรตัวกลั่นที่ทนเห็นการสะกดผิดไม่ได้กันทั้งบ้าน ครอบครัวของเธอน่ารักมาก เป็นครอบครัวรักการอ่านมากที่สุดครอบครัวหนึ่งที่เราจะได้รู้จัก

เรื่องเล่าของฟาดิแมนจึงเป็นเรื่องของการจัดหนังสือ การรู้จักถ้อยคำพิเศษ ชั้นหนังสือส่วนตัวที่เรามีเป็นพิเศษ เป็นหนังสือที่ไม่เข้าพวกกับหนังสือเล่มอื่น ๆ เลย แต่เป็นส่วนที่บ่งบอกตัวตนของเราได้ดีที่สุด ฟาดิแมนมีหนังสือเกี่ยวกับการสำรวจขั้วโลก 64 เล่ม จอร์จ ออร์เวลล์ มีนิตยสารผู้หญิงช่วงปี 1860 เอาไว้สำหรับอ่านในห้องน้ำ ชั้นหนังสือพิเศษของคุณเล่าเป็นแบบใด

ยังมีเรื่องซอนเน็ตที่น่าประทับใจอย่างยิ่ง เมื่อบิดาของผู้เขียนในวัย 88 ผู้รักการอ่านเป็นชีวิตจิตใจมองไม่เห็นอีกต่อไป เขาให้ลูกสาวอ่านซอนเน็ตที่มิลตันเขียนตอนตาบอดให้ฟัง ชื่อบท On His Blindness ซอนเน็ตบทนี้ขึ้นต้นว่า When I consider how my light is spent . . . อ่านแล้วใจอ่อนเลยทีเดียว

ยังมีเรื่องความรักหนังสือแบบถนอมหรือรักแบบรุนแรง เรื่องถ้อยคำจารึกในหนังสือ เรื่องการสะกดผิด หนังสือกับความอยากอาหาร การลอกเลียนในงานเขียน การอ่านหนังสือออกเสียง หนังสือมือสอง บทความเหล่านี้อ่านเพลิน ผู้รักหนังสือน่าจะอ่านด้วยความสุขใจและชื่นใจ เพราะเป็นการอ่านถึงสิ่งที่เรารัก จากผู้ที่รักในสิ่งเดียวกับเรา ฟาดิแมนเขียนหนังสือดี ความรักในภาษาของเธอบ่งบอกชัดเจนในเนื้อความที่เขียน

หนังสือเล่มนี้อ่านได้ครั้งแล้วครั้งเล่า ทำให้เราคิดถึงความรักหนังสือในตัวเรา ความรักชนิดนี้สั่งสมตัวเองยาวนานและดำรงอยู่ตลอดไป เป็นความรักที่ไม่แสดงออกโจ่งแจ้ง ไม่อวดอ้างตัวตน แต่เรารู้ว่าความรักนี้อยู่กับเราเสมอมา Ex Libris บอกว่าความรักเช่นนี้น่าประทับใจมากเพียงไร
 

เกี่ยวกับผู้เขียน Anne Fadiman แอนน์ ฟาดิแมน เกิดปี 1953 ที่นิวยอร์ก จบการศึกษาจากฮาร์วาร์ด เป็นบรรณาธิการของ อเมริกันสกอลาร์ วารสารวรรณกรรมที่ตีพิมพ์ตั้งแต่ปี 1932 ผลงานเขียนอื่นคือ The Spirit Catches You and You Fall Down (1997) ที่ได้รางวัล National Book Critics Circle สำหรับหนังสือประเภทสารคดี ฟาดิแมนเขียนบทความลง ฮาร์เปอร์ส์ นิวยอร์กเกอร์ นิวยอร์กไทมส์ และ วอชิงตันโพสต์ ปัจจุบันเธอพักอยู่กับสามีและบุตรสองคนที่แมสซาชูเซตส์

EX LIBRIS : Anne Fadiman
ISBN 0-374-52722-9 Farrar, Straus and Giroux 162 pages, $10

Copyright © 2002 faylicity.com

There must be writers whose parents owned no books, and who were taken under the wing of a neighbor or teacher or librarian, but I have never met one. My daughter is seven, and some of the other second-grade parents complain that their children don't read for pleasure. When I visit their homes, their children's rooms are crammed with expensive books, but the parents' room are empty. Those children do not see their parents reading, as I did every day of my childhood. By contrast, when I walk into an apartment with books on the shelves, books on the bedside tables, books on the floor, and books on the toilet tank, then I know what I would see if I opened the door that says PRIVATE---GROWNUPS KEEP OUT: a child sprawled on the bed, reading.

นักเขียนบางคนอาจมีพ่อแม่ที่ไม่มีหนังสือ และถูกโอบอุ้มโดยเพื่อนบ้าน ครู หรือบรรณารักษ์ แต่ฉันไม่เคยเห็นนักเขียนที่ว่านี้ ลูกสาวฉันอายุเจ็ดขวบแล้ว ผู้ปกครองนักเรียนประถมสองบางรายบ่นว่าลูกๆ ไม่ยอมอ่านหนังสือเพื่อความเพลิดเพลิน เมื่อฉันไปเยี่ยมบ้านเขา ก็เห็นห้องลูกๆ มีแต่หนังสือราคาแพง แต่ห้องพ่อแม่กลับว่างเปล่า เด็กพวกนี้ไม่เห็นพ่อแม่อ่านหนังสืออย่างที่ฉันเห็นอยู่ทุกวันในวัยเด็ก ในทางกลับกัน เวลาฉันเดินเข้าบ้านที่มีหนังสือวางบนชั้น บนหัวเตียง มีหนังสืออยู่บนพื้นและในห้องน้ำ ฉันรู้ว่าจะเจออะไรถ้าฉันเปิดประตูที่เขียนว่า ส่วนตัว---ผู้ใหญ่หลีกไป ฉันจะเห็นเด็กเหยียดยาวอยู่บนเตียง---กำลังอ่านหนังสือ

Anne Fadiman