แปลโดย วัลยา วิวัฒน์ศร

เออเฌนี กร็องเด้ต์

'ฉันไม่สวยพอสำหรับเขา'

เออเฌนีคิดเช่นนี้ เป็นความคิดถ่อมตนอันก่อให้เกิดทุกข์ หญิงสาวผู้น่าสงสารไม่ได้ให้ความยุติธรรมแก่ตนเอง ทว่าความอ่อนน้อมถ่อมตนหรืออันที่จริงคือความกลัวนั้น เป็นคุณลักษณะแรกๆอย่างหนึ่งของความรัก เฉกเช่นกลุ่มดรุณีร่างกายสมบูรณ์แข็งแรงตามแบบฉบับของคนในตระกูลชั้นกลางอันปราศจากยศศักดิ์ ความงามของเออเฌนีย่อมดูธรรมดาสามัญ ทว่า หากเปรียบกับวีนัสของมิโล รูปร่างหน้าตาของเธอก็ดูจะละเอียดอ่อนกว่าเพราะเปี่ยมด้วยความรู้สึกอ่อนโยนเนื่องจากการเป็นคริสตัง ซึ่งทำให้สตรีดูงามพิสุทธิ์และสูงส่งอันเป็นสิ่งที่ช่างแกะสลักโบราณไม่รู้จัก

เธอมีศีรษะโต หน้าผากแบบผู้ชายแต่ประณีต ดุจรูปสลักเทพจูปิเต้อร์ของฟิดิยัส ดวงตาสีเทาเปล่งประกายเจิดจ้า ด้วยเธอดำรงชีวิตบริสุทธิ์มาตลอด ใบหน้ารูปกลมซึ่งเคยสดชื่นและเป็นสีกุหลาบในกาลก่อน บัดนี้เครื่องหน้ากลับดูงามน้อยลง เหตุเพราะเคยเป็นฝีดาษ ทว่าโรคภัยไข้เจ็บนี้ยังมีใจกรุณามิได้ทิ้งร่องรอยใดไว้ เพียงทำลายลักษณะกำมะหยี่ของผิวหน้าไป อย่างไรก็ตาม ผิวหน้านั้นก็ยังอ่อนนุ่มแบบบาง เมื่อมารดาจุมพิตเธอก็ยังปรากฎรอยแดงชั่วขณะ จมูกของเธออาจจะโด่งไปสักนิด แต่ได้รูปเหมาะกับปากสีแดงเรื่อ ริ้วนับพันบนริมฝีปากนั้นเปี่ยมด้วยความรักความดีงาม ลำคอกลมเกลี้ยง อกนูนปกปิดมิดชิดดึงดูดสายตาและชวนฝัน

หากความงามนี้จะไม่สมบูรณ์ก็เป็นเพราะเครื่องแต่งกาย ทว่าสำหรับผู้ชำนาญแล้ว เรือนร่างสูงสง่านี้ทรงเสน่ห์ ในความสูงและความแข็งแรงเออเฌนีไม่ได้งามต้องตาสามัญชนทั่วไป แต่เป็นการง่ายที่จะเข้าถึงความงามของเธอ เมื่อผู้ชื่นชมเป็นศิลปินจิตรกรซึ่งค้นหาต้นแบบแสดงความพิสุทธิ์สูงส่งของพระแม่มารีย์ในพื้นโลกนี้ เฝ้าแสวงหาหญิงซึ่งมีประกายตาอ่อนน้อมทว่าหยิ่งในศักดิ์ศรีตามที่ราฟาแอลวาดไว้ เครื่องหน้าสะอาดผ่องใสอันเกิดจากความบังเอิญขณะสร้างสรรค์ เป็นเครื่องหน้าของชีวิตที่เคร่งศาสนาและเคารพจารีตเท่านั้นที่จะยังเก็บรักษาไว้ได้ หรือทำให้เกิดความสะอาดผ่องใสนั้นขึ้น

จิตรกรผู้นี้ย่อมหลงรักต้นแบบอันหาได้ยากและมองเห็นทันทีว่า วงหน้าของเออเฌนีนั้นคือความสูงศักดิ์อันเกิดจากเนื้อในตน โดยผู้เป็นเจ้าของมิได้ตระหนักรู้ เขาย่อมแลผ่านหน้าผากเรียบมน เห็นโลกแห่งความรัก ดวงตาตลอดจนเปลือกตานั้นเปี่ยมด้วยทิพยลักษณะ เครื่องหน้า อีกทั้งเส้นกรอบศีรษะซึ่งโลกียสุขมิเคยเฉียดใกล้จนทำให้เปลี่ยนแปลงเหนื่อยเหน็ดไป ย่อมดูคล้ายเส้นสุดขอบฟ้าซึ่งวาดไว้อย่างอ่อนโยน ณ บริเวณไกลสุดของทะเลสาบเงียบสงัด ใบหน้าสงบเสงี่ยมอันมีเลือดฝาด และคล้ายเปล่งแสงเรืองดุจดอกไม้กำลังเบ่งบาน ทำให้จิตใจผู้พบเห็นสงบตาม ใบหน้านี้สื่อเสน่ห์อันเกิดจากมโนธรรมชัดเจนจนมิอยากละสายตา

เออเฌนีอยู่ในวัยเพ้อฝันแรกรุ่น วัยที่ยังเก็บดอกมาร์เกอริตอย่างมีความสุข ทว่าย่อมมิใช่เช่นนั้นในเวลาต่อมา ดังนั้น ขณะส่องกระจก เธอจึงพูดกับตนเองทั้งที่ยังไม่รู้ว่าความรักคืออะไร

"ฉันหน้าตาน่าเกลียดเกินไป เขาคงไม่สนใจฉันดอก!"