หลังปกของหนังสือเล่มนี้เขียนคำที่อาจรวมความเนื้อหาในเล่มได้ว่า "นี่คือเรื่องชวนหัวทางเพศ (sexual comedy) ที่บรรเจิดใจเจ็ดเรื่อง โดยนักเขียนร่วมสมัยชั้นนำของเชคโกสโลวาเกีย" เรื่องเซกส์เป็นเนื้อหาปกติในงานของคุนเดอราอยู่แล้ว แต่อารมณ์ขันของเขามักไม่ใคร่ทำให้ขำออก ผู้ที่เคยอ่านงานของคุนเดอรามาแล้วจึงน่าจะสงสัยในความชวนหัวในชื่อเรื่องนี้ หนังสือเล่มนี้อ่านได้เพลิดเพลินใจ และเป็นงานที่เบาสบายที่สุดเล่มหนึ่งของเขาเท่าที่เคยผ่านสายตา แต่ความเบาสบายนี้ก็ใช่จะอ่อนในความหมาย ทุกเรื่องมีเนื้อหาที่น่าสนใจและอ่านสนุกมากทีเดียว

เรื่องสั้นทั้งเจ็ดประกอบด้วย The Hitchhiker Game เกมโบกรถระหว่างคู่รักที่แสร้งทำเป็นคนแปลกหน้าเดินทางไปด้วยกัน เรื่องเริ่มอย่างสนุกสนาน แต่ความสับสนในตัวตนและบทบาทเสมือน นำตัวละครไปสู่บทจบที่แตกสลายและเจ็บปวดอย่างยิ่ง Let the Old Dead Make Room for the Young Dead เป็นการพบกันอีกครั้งของอดีตคู่รัก ผู้ชายยังฝังใจและอยากจะร่วมรักกับเธออีกครั้ง แม้ว่าในวันนี้เธอจะมีวัยห้าสิบปีแล้ว และเขาก็รู้แก่ใจว่าเซกส์ย่อมจะนำความน่ารังเกียจขยะแขยงมาสู่ เรื่องนี้สำรวจศีลธรรมในใจ และให้ความหมายถึงความชราและความไม่จีรังของชีวิตที่ดำเนินไปสู่ความตาย เรื่องยังให้ภาพเปรียบเทียบชีวิตกับภาพความตายได้ชัดเจนมาก Nobody Will Laugh เป็นเรื่องที่อ่านสนุก และเป็นเรื่องขบขันที่สุดของคุนเดอราที่ได้อ่าน เมื่อนักเขียนมาเจอกับชายจอมตื๊อ เรื่องที่เริ่มอย่างไม่มีอะไรกลับนำไปสู่ความยุ่งยากที่น่าตระหนก เรื่องนี้เสียดสีสังคมและการหาทางรอดของมนุษย์ได้อย่างน่ารัก และให้ความหมายที่ลึกซึ้งไปกับความขบขันได้แนบเนียน The Golden Apple of Eternal Desire ชื่อเรื่องไพเราะและเหมาะกับตัวเรื่องของชายสองคนที่เกี้ยวผู้หญิงไปทั่ว คุนเดอราเสียดสีพฤติกรรมนี้ได้เจ็บแสบและบอกความไร้ผลอันน่าสมเพชได้อย่างน่าสลดใจ Symposium เป็นการถกเรื่องความรักและความปรารถนาในการตาย เรื่องนี้อ่านสนุกเช่นกัน และมีประเด็นหลอกล่อให้คนอ่านต้องคิดตามหลายชั้น Dr.Havel After Ten Years เป็นเรื่องของผู้ชายที่ไม่หยุดตัณหา เรื่องสะท้อนความสิ้นหวังและเสียดสีพฤติกรรมตามผู้หญิงอีกครั้ง แต่บอกในแง่ความมืดบอดในจิตใจและความคิด Edward and God เป็นเรื่องที่มีความหมายตีความได้กว้างที่สุด คุนเดอราเขียนประชดสังคมปากอย่างใจอย่างได้ถึงพริกถึงขิง คุนเดอราเขียนเรื่องในประเด็นเกี่ยวกับพระเจ้าได้เด็ดขาดเสมอมา และในเรื่องนี้ก็เช่นกัน ที่ความเชื่อกับกฎระเบียบจอมปลอมของสังคมได้ถูกนำมาล้อเลียนอย่างสุดขั้ว

เรื่องสั้นทุกเรื่องอ่านได้เพลินมาก ทุกเรื่องมีความคิดที่น่าสนใจ มีความขัดแย้งวกเวียนแบบพาราดอกซ์อันเป็นเอกลักษณ์ในงานของเขา แต่ก็ยังถือเป็นงานที่เบาสบาย เพราะความเป็นเรื่องสั้นจำกัดคุนเดอราไม่ให้วางโครงเรื่องและดำเนินเรื่องแบบสลับซับซ้อนได้มาก แต่ละเรื่องจึงมีตัวละครเด่นๆ ไม่กี่คน และบอกถึงสถานการณ์เฉพาะอย่างที่เกิดขึ้น หนังสือเล่มนี้จึงอ่านง่ายและอ่านได้รวดเร็ว คุนเดอรายังมีอารมณ์ขันที่น่ารักที่ไม่พบในงานหลังๆ ของเขา และหนังสือเล่มนี้ทำให้รู้สึกว่าคุนเดอราปากจัดไม่น้อย เช่นในเรื่อง Symposium มีผู้หญิงคนหนึ่งที่หน้าตาไม่สวยแต่รูปร่างดี มีคำกล่าวถึงเธอว่า "อย่าลืมนะว่าเธอมีภาษีเหนือกว่าพวกคุณทุกคน เธอมองเห็นตัวเองได้โดยไม่ต้องเห็นหัวนะ ดังนั้นกับตัวเองแล้ว เธอเป็นผู้หญิงที่สวยงามไม่มีที่ติ" เรื่องทุกเรื่องในเล่มมีข้อดีไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน คุณอาจจะพบว่าเรื่องเกมโบกรถเป็นความโหดเหี้ยมเยือกเย็นที่ใจร้ายที่สุด เอ็ดเวิร์ดกับพระเจ้ามีประเด็นทางสังคมที่ดีที่สุด แต่โดยส่วนตัวแล้ว ฉันชอบ Nobody Will Laugh ที่สุด ด้วยไม่นึกว่าคุนเดอราจะตลกได้ขนาดนี้ ถึงจะเป็นตลกร้ายก็ตาม

ถึงแม้ชื่อเรื่องจะบอกว่าเป็นเรื่องน่าหัวเราะ แต่ตลกของผู้เขียนเป็นอารมณ์ขันร้ายกาจมืดมนเสมอ คนอ่านไม่น่าจะหัวเราะกับความตลกในเรื่องได้ เพราะในทุกเรื่อง ตัวละครมักจะแสดงให้เห็นว่านี่คือความทุกข์ของฉัน แต่ดูไปอีกทีมันก็ตลกดีใช่ไหม สมกับคำที่คุนเดอราใช้ในเรื่องว่า tragic gaiety / comic sadness ความขบขันกับความทุกข์คือสิ่งที่แยกจากกันไม่ได้ในเรื่อง ความชวนหัวในเรื่องจึงเป็นอารมณ์ขันแบบขื่นขมเสมอ

สิ่งที่แยกจากงานของคุนเดอราไม่ได้อีกอย่างหนึ่งคือเซกส์ เรื่องรักเหล่านี้เกี่ยวข้องกับอีโรติก ซึ่งเป็นสิ่งที่คุนเดอรานำมาใช้ในงานเขียนเสมอ และมักจะพูดถึงเซกส์เสมือนความสามัญธรรมดา คุนเดอรามักใช้เซกส์เป็นเครื่องมือในการถ่ายทอดตัวตนของมนุษย์ที่เป็นความไม่มีแก่นสาร ความเศร้าโศก ความน่าขมขื่นอับอาย ทรมาน ความน่าชัง สิ้นหวัง ความไร้เหตุผล ความอ่อนแอในจิตใจ และอื่นๆ ที่ไม่ใช่เรื่องดี เซกส์ของคุนเดอราจึงมาพร้อมกับความรู้สึกในทางเช่นนั้นเสมอ อีโรติกในงานของคุนเดอราจึงไม่ได้มีประเด็นสำคัญในเรื่องเซกส์ เขาเพียงแต่ใช้เซกส์เป็นพาหนะนำไปสู่การปลดเปลือยสภาพจิตใจมนุษย์ เพื่อให้เขานำมาวิเคราะห์และตีแผ่ให้เราเห็นได้ชัดๆ เท่านั้น

คุนเดอราเก่งในการสร้างความใจหายชนิดหนึ่งให้คนอ่าน เขามักจะชี้ให้เห็นว่าทุกสิ่งทุกอย่างในชีวิตเป็นความไร้สาระ และที่น่าเศร้ากว่านั้นคือการที่คนเรายังดันทุรังจมอยู่ในความไร้สาระนี้ แล้วเขาก็จะจับสิ่งนี้มาเสียดสีด้วยการนำตัวละครมาตัดเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยเหมือนกระดาษต่อหน้าเราด้วยสีหน้าตาย และบอกเราว่าสิ่งนี้น่าขัน ความรักที่น่าขันในเล่มจึงทำให้หัวเราะออกได้ยากเย็นอย่างยิ่ง แต่ก็เป็นอารมณ์ที่ผู้ที่ชื่นชอบคุนเดอราไม่ควรพลาดเลย
 

เกี่ยวกับผู้เขียน Milan Kundera

LAUGHABLE LOVES : Milan Kundera
Translated from the Czech by Suzanne Rappaport
ISBN 0060997036 Harperperennial 287 pages $13

รักชวนหัว เขียนโดย มิลาน คุนเดอรา แปลโดย ภัควดี วีระภาสพงษ์ แพรว ๒๕๔๔

It wasn't Alice alone who was repulsing him. It was Alice's God Himself (eternally vigilant and wary). This God embodied a single idea (He has no other wishes or concernes): He forbade extramarital sex. He was therefore a rather comical God, but let's not laugh at Alice for that. Of the ten commandments which Moses gave to the people, fully nine didn't trouble her at all; she didn't feel like killing or not honoring her father, or coveting her neighbor's wife. But the one remaining commandment she felt to be not self-evident, and therefore a genuine inconvenience and imposition, the famous seventh: Thou shalt not commit adultery. If she wanted to put her religious faith into practice somehow, to prove and demonstrate it, she had then to fasten onto this single commandment. She had thereby created for herself from the obscure, diffuse, and abstract God, a God who was quite specific, comprehensible, and concrete: the God of No Fornication.
EDWARD AND GOD . . . Milan Kundera

Copyright © 2001 faylicity.com