For the past month I have been at work on a novel of modern life set in Paris. I want to write the moral history, or rather the sentimental history, of the men of my generation. -Gustave Flaubert
A letter to Mademoiselle Leroyer de Chantepie on October 1864

Sentimental Education เป็นหนึ่งในงานประพันธ์ชิ้นเอกของกุสตาฟ โฟรแบรต์ ซึ่งเขาใช้เวลาเขียนนานถึงห้าปีโดยเริ่มต้นในปี 1862 และเสร็จสิ้นสมบูรณ์ในเดือนพฤษภาคม ปี 1869 ระหว่างที่ใช้เวลาอย่างอุตสาหะกับบทประพันธ์ชิ้นนี้ หลายครั้งที่โฟรแบรต์เขียนจดหมายหาเพื่อนบ่นถึงความยากลำบากในการนำเสนอและความเหน็ดเหนื่อยจากการค้นคว้าข้อมูล บางช่วงเขาต้องลุยอ่านหนังสือติดต่อกัน 27 เล่มภายในเวลาหกอาทิตย์ เพียงเพื่อจะเขียนเรื่องราวที่ประกอบเป็นฉากหลังในหนังสือแค่ 10 หน้า สิ่งที่น่าประทับใจคือความสามารถในการรักษาแนวความคิดที่โฟรแบรต์ตั้งเจตจำนงไว้แต่แรกโดยไม่หลุดออกจากกรอบ Sentimental Education เป็นบทเรียนของยุคสมัยและวัยเยาว์ที่ผู้เขียนปลดเปลื้องให้เห็นถึงภาพหนึ่งของหลายชีวิตโดยมีการเมืองเป็นเพียงองค์ประกอบด้านหลัง

ตัวละครเอกของเรื่องคือเฟรเดริค มอโร หนุ่มน้อยในวัยสิบแปดปีผู้เดินทางมาศึกษาต่อในกรุงปารีสด้านกฎหมายเมื่อปี 1840 เฟรเดริคก็เหมือนเด็กหนุ่มโดยทั่วไป เขามาจากครอบครัวชนชั้นกลาง อยู่ในวัยช่างฝัน ทะเยอทะยาน อยากร่ำรวยมีหน้ามีตาในสังคม และเรื่องรักเป็นความสำคัญอย่างหนึ่งในชีวิต แต่เฟรเดริคก็ต่างจากตัวละครเอกในวรรณคดีอื่น ตรงที่เขาเป็นตัวละครแบบแอนตี้ฮีโร่คือทั้งอ่อนแอ ขี้อาย ทนทุกข์กับความโศกเศร้าอย่างไม่มีสิ้นสุดและไม่มีความมุ่งมั่นในการใดใดเลย ซึ่งผิดกับเพื่อนในกลุ่มที่เขาคบหา ซึ่งต่างมีเจตนารมณ์ มีทัศนคติแรงกล้าและความฝันที่จะต้องเดินไปให้ถึง เฟรเดริคจึงเป็นตัวละครที่มีแต่ความอ่อนไหว บางครั้งเหมือนคนไม่เอาไหนน่าสมเพช แต่ด้วยความที่เป็นคนรักเพื่อนและจิตใจดีกับทุกคน ความรักและความสงสารในตัวละครตัวนี้จึงเกิดขึ้นง่าย ก็ไม่ต่างจากการที่นักอ่านทั้งหลายหลงรักในมาดามโบวารีทั้งที่เธอมีจุดอ่อนชัดเจนในบุคลิกที่อยู่ตรงข้ามกับศีลธรรมอย่างแรง

ความเก่งกาจเยี่ยงนี้คงต้องมอบให้ความเป็นอัจฉริยะของผู้ประพันธ์โดยแท้ สายตาเฉียมคมของโฟรแบรต์ถ่ายทอดรายละเอียดของมนุษย์ ความนึกคิด อารมณ์และความรู้สึกออกเป็นถ้อยคำและรูปแบบต่างต่างในศิลปะการเขียนซึ่งยากเกินกว่าผู้ไร้ศิลปะจะพึงกระทำได้ เนื้อเรื่องหลักของหนังสือมีสองแนวทางที่เล่าคู่ขนานกัน เรื่องแรกเป็นความรักของเฟรเดริค และเรื่องที่สองคือความทะเยอทะยานของเขาในการเข้าสังคมชั้นสูงของกรุงปารีส โดยมีฉากเบื้องหลังของการเมืองในฝรั่งเศสที่ค่อยค่อยคืบคลานจนร้อนระอุและเกิดการปฏิวัติขึ้นในปี 1848 การต่อสู้ในสมัยพระเจ้าหลุยส์ ฟิลิปเพื่อล้มล้างความเสื่อมโทรมในอำนาจของรัฐ โดยความพยายามของชนชั้นกรรมกรและชนชั้นกระฎุมพีที่ร่วมกันสร้างสังคมใหม่ให้เกิดความเป็นธรรมขึ้นมา เราจึงเห็นภาพสะท้อนจากขั้วอำนาจทั้งฝ่ายเสรีนิยม อนุรักษ์นิยมและสังคมนิยม เฟรเดริคเป็นผู้พาเราติดตามสถานการณ์นั้นอย่างใกล้ชิด ผ่านตัวเขาเองและหมู่เพื่อนที่เข้าไปมีบทบาทในกิจกรรมทั้งหลายทางการเมือง

ย้อนกลับมาที่รักแรกของเฟรเดริคอันเป็นเรื่องหลัก ความรักแบบโรแมนติคไม่ใช่เรื่องใหม่ของนวนิยายในสมัยนั้น เฟรเดริคเกิดอาการหลงรักมาดามอาร์นูซ์ข้างเดียวและพยายามทุ่มเททุกอย่างให้ได้ดั่งที่ใจปรารถนา แต่มาดามอาร์นูซ์นั้นเป็นหญิงที่แต่งงานแล้วและแก่กว่าเฟรเดริคอยู่หลายปี ถ้ามาดามโบวารีเป็นหญิงแห่งความชั่วร้าย มาดามอาร์นูซ์คงจะเป็นหญิงที่งดงามทั้งกายและใจ เธอมีทั้งสติ ปัญญาและศีลธรรมตั้งมั่น แม้บางครั้งจะอ่อนไหวไปบ้างแต่เธอก็จะหยุดตัวเองและใช้สำนึกหน้าที่ของผู้เป็นภรรยาและมารดาของลูกได้เสมอ ความรักของเฟรเดริคจึงเป็นเพียงภาพฝัน เป็นลมพัดผ่านไปมาให้ชื่นชมอยู่เป็นวูบวูบเหมือนใจอ่อนไหวของเฟรเดริคเอง ที่เดี๋ยวตั้งใจเดี๋ยวเลิกล้มเสียแล้ว โฟรแบรต์เขียนความรู้สึกในความรักที่เต็มด้วยสิเน่หาของเฟรเดริค ทั้งสวยจับใจในความคิดและขบขันในความบ้ารักของตัวละคร ฉากแรกที่เฟรเดริคเห็นมาดามอาร์นูซ์เขาพร่ำเพ้อในความงามจนนึกอยากรู้จักเฟอร์นิเจอร์ทุกชิ้นในห้องของเธอหรือเสื้อผ้าทุกตัวที่เธอใส่ เขาเดินเข้าร้านขายงานศิลป์ของมองสิเยอร์อาร์นูซ์ผู้สามีและตีสนิทเป็นเพื่อนเพราะอยากรู้ข่าวความเป็นไปของภรรยา เขาไปยืนจ้องกำแพงบ้านกะว่าความรักที่ล้นเต็มอกอาจทำให้ตามองทะลุไปเห็นมาดามอาร์นูซข้างในได้ เฟรเดริคทำสิ่งต่างต่างอีกมากมายเพราะทุกลมหายใจของเขาคือผู้หญิงคนนี้ คนที่เป็นแรงผลักดันอันยิ่งใหญ่กับชายผู้ไม่สมหวังในสิ่งใดเลย

เฟรเดริคเมื่อล้มเหลวจากมาดามอาร์นูซในบางช่วง ตามวัยอันคึกคะนองเขาก็หันไปมีสัมพันธ์กับโรซาแนตหญิงในสังคมผู้มากรัก และขณะเดียวกันก็เริ่มสนใจจะไต่บันไดเข้าสังคมชั้นสูง เขาทำตัวให้น่าเอ็นดูโดยสร้างความสนิทสนมกับครอบครัวดองเบรอสที่เป็นนายธนาคาร จนเลยเถิดตั้งใจให้มาดามดองเบรอสหลงใหลถึงขนาดอยากจะแต่งงานด้วยในตอนท้าย เฟรเดริคเป็นตัวแทนของความโง่เขลาในวัยเยาว์หรือเปล่าจึงทำให้ภาพของคนรุ่นใหม่ในสมัยนั้นดูไร้สาระ ซึ่งเรื่องนี้ก็เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ในอุดมคติตามมามากมายในภายหลังที่หนังสือออก สุดท้ายเราติดตามเขาไปจนอายุสี่สิบเจ็ดปี เฟรเดริคตามช่วยเหลือและปกป้องศักดิ์ศรีของมาดามอาร์นูซ ผู้หญิงที่เขารักอย่างถึงที่สุด ถ้าใครอยากรู้บ้างว่ามาดามอาร์นูซคิดอย่างไรตลอดเวลาที่ผ่านมาคงต้องรีบไปหามาอ่าน

It was a sort of annexe to the Rue de Poitiers. There he met the great Monsieur A, the famous B, the intelligent C, the eloquent Z, the wonderful Y, the old stagers of the Left Centre, the paladins of the Right, the veterans of the Middle Way, all stock characters of the political comedy. He was astounded by their abysmal conversation, their pettiness, their spite, their bad faith; for all these people who had voted for the Constitution were now doing their best to destroy it.

วิธีการเล่าเรื่องที่โฟลแบรต์สลับการดำเนินเรื่องของสองประเด็นอยู่ตลอดเวลาทั้งที่มีความสัมพันธ์ต่อเนื่องอย่างแนบเนียน ทำให้หนังสือสะดุดหยุดลงในบางจังหวะ เพราะ Sentimental Education มิใช่เรื่องที่มีโศกนาฏกรรมเด่นชัดอย่างเช่นมาดามโบวารี อีกทั้งยังมีชีวิตชะตากรรมของเพื่อนในกลุ่มให้ติดตามและเรื่องราวทางการเมืองที่ตั้งใจจะสะท้อนในแง่ความเป็นไปของประวัติศาสตร์ การใช้เรื่องรักของเฟรเดริคในการคอยดึงนักอ่านให้กลับมาสถิตอยู่ที่ตัวละครแต่งจึงถือเป็นความแยบยลในการเขียนวรรณกรรมชั้นดี คนอ่านรู้สึกสนุกกับชีวิตในวัยเยาว์ของเฟรเดริคและเพื่อน ภาพของประวัติศาสตร์การเมือง ภาพชีวิตของกรุงปารีสในยุคนั้น บางตอนต้องปิดหนังสือก่นด่าความชั่วร้าย บางตอนก็หัวเราะงอหายไปกับตัวละคร และบางตอนซาบซึ้งจับใจจนรู้สึกอยากหยุดพัก อาการสิงสู่ซึมซับหนังสือได้เช่นนี้ทำให้นึกออกว่าวรรณกรรมสมัยก่อนนั้นงดงามเพียงไร

โฟลแบรต์กล่าวตอนหนึ่งในหนังสือว่าวัยเยาว์เป็นวัยของภาพลวงตา เป็นความความหลงใหลและเพ้อฝัน เขาสะท้อนสภาพของสังคมยุคหนึ่งได้ดีเยี่ยมและตีแผ่ความลวงตาของทัศนะทางการเมืองต่างต่างด้วยความคิดในแนวเขียนแบบ realism (สัจนิยม) ทันทีที่หนังสือออกวางจำหน่ายในเดือนพฤศจิกายนปี1869 ทั้งที่ทำยอดขายได้ดีแต่ Sentimental Education โดนถล่มจากบรรดานักวิจารณ์ว่าเป็นหนังสือที่ไร้ 'อุดมคติ' และตัวละครปราศจากศีลธรรมแห่งความผิดชอบชั่วดี จดหมายฉบับหนึ่งที่โฟลแบรต์เขียนถึงจอร์ช ซองด์เพื่อนนักเขียน เขาบอกว่านักวิจารณ์กล่าวว่าหนังสือเล่มนี้ไร้จุดหมายและความต่อเนื่องของเนื้อหาแสดงให้เห็นว่าคนเขียนนั้นงี่เง่าและธรรมดาเกินไป บางฉบับบอกว่าเขาไม่ควรพูดถึงเรื่องการปฏิวัติของฝ่ายไหน และหลายฉบับที่โจมตีคำพูดในตอนจบของเรื่อง (ตอนจบของเรื่อง เฟรเดริคกล่าวว่าความสุขที่สุดในชีวิตของผู้ชายคือการได้ไปเที่ยวซ่องครั้งแรก) โฟลแบรต์จบจดหมายด้วยคำถามว่า "สิ่งเหล่านี้ไม่ได้ระคายใจผมเลย แต่ผมแปลกใจว่าจะมีประโยชน์อะไรในการพิมพ์หนังสือผมเล่า"

หนังสือเล่มนี้ที่ได้รับการยกย่องในศตวรรษต่อมาว่าเป็นนวนิยายที่มีอิทธิพลสูงสุดของฝรั่งเศสในศตวรรษที่ 19 และคนอ่านคิดว่าเป็นเล่มที่ยอดเยี่ยมสวยงามกว่า มาดามโบวารี มากนัก จอร์ช ซองด์เขียนจดหมายถึงโฟลแบรต์ก่อนที่เขาจะบ่นเรื่องนักวิจารณ์ให้ฟัง เธอเขียนว่าหนังสือเล่มนี้สวยงามและอยากจะอ่านมันใหม่ คนอ่านก็รู้สึกเช่นกัน ดังนั้นอย่าได้พลาดการอ่านหนังสือชั้นดีเล่มนี้เป็นอันขาด..

...One needs the great art, the exquisite form and the severity of your work to do without flowers of fancy. However, you throw poetry with a full hand on your picture, whether your characters understand it or not. Rosanette at Fontainebleau does not know on what grass she walks and nevertheless she is poetic.

All that issues from a master's hand, and your place is well won for always. Live then as calmly as possible in order to last a long time and to produce a great deal.

George Sand, a letter to Gustave Flaubert on 30 November, 1869

เกี่ยวกับผู้เขียน Gustave Flaubert กุสตาฟ โฟลแบรต์ เป็นชาวฝรั่งเศส เกิดในเมืองรูอังเมื่อปี 1821 ไปร่ำเรียนวิชากฎหมายในกรุงปารีสเมื่ออายุ 18 ปี แต่เรียนอยู่ได้สามปีก็เกิดล้มป่วยทางประสาท จึงเดินทางกลับไปอยู่กับแม่ที่ต่างจังหวัด เขาใช้ชีวิตด้วยเงินสนับสนุนจากที่บ้านและเริ่มอาชีพการเขียนตั้งแต่นั้น เขามีผลงานเป็นที่รู้จักมากมาย เช่น Salambo (1862), Three Tales (1877), The candidate (1874), Sentimental Education (1869) แต่เล่มที่ทำให้เขาได้รับการขนานนามว่าเป็นผู้ประพันธ์เอกแห่งยุคคือ Madame Bovary (1857) โฟลแบรต์เสียชีวิตด้วยอาการตกเลือดในสมองเมื่อปี 1880 กับงานที่เขียนไม่จบหนึ่งชิ้น Bouvard and Pecuchet ออกวางจำหน่ายในปีถัดมา

Sentimental Education : Gustave Flaubert, translated by Robert Baldick (1964)
ISBN:0140441417 Penguin, 430 pages, $8.00

He longed to escape by taking an express train in no matter what direction. He was sorry that he had not studied medicine, so that he could take something which, without endangering his life, would make people think he was dead. He even got to the point of wanting to be seriously ill.

Gustave Flaubert . . . Sentimental Education

Copyright © 2003 faylicity.com