หากนิยายเป็นแนวทางสะท้อนความจริงด้านใดด้านหนึ่งในสังคมมนุษย์ ถึงวันนี้ ซารามาโก้ ผู้เขียน Seeing คงแปลกใจที่มโนภาพซึ่งเคยเห็นเพียงในจินตนาการ กำลังเกิดขึ้นแล้วบนโลกใบนี้

Seeing เป็นหนังสือภาคต่อของ Blindness หนังสือที่เจ้าของเว็บแห่งนี้เคยบอกว่ามีเนื้อหาน่าสะพรึงกลัว ซารามาโก้เขียนเรื่อง Blindness เมื่อสิบปีก่อน หนังสือบอกเล่าถึงเมืองแห่งหนึ่งที่อาการตาบอดเห็นแต่แสงสว่างสีขาว กลายเป็นโรคระบาดติดต่อผู้คนในเมืองเพียงเพราะการสัมผัส ซารามาโก้ได้แสดงให้เห็นถึงความโกลาหลที่เกิดขึ้น ธรรมชาติสันดานดีและดิบของมนุษย์ถูกตีแผ่ออกมาต่างๆนานา รัฐบาลได้กักกันเหล่าคนตาบอดออกจากคนตาดีในโรงพยาบาลบ้า และความทารุณกรรมเกิดแก่มนุษย์กันเองอย่างโหดร้าย ภาพเปรียบเทียบดังกล่าวหลงเหลือไว้แต่ความครุ่นคิดว่า..มนุษย์เรา บางครั้งบางที..ตาบอดทางความคิดหรือมืดบอดตั้งแต่คิดนั้นเอง

Seeing น่าจะเรียกชื่อภาษาไทยได้ว่าตาสว่าง แต่ผู้ตาสว่างคือผู้กระทำ ในที่นี้เป็นประชาชนที่ลงคะแนนเสียงว่าง ส่วนผู้ถูกกระทำในเรื่องนี้คือรัฐบาล ยังคงมืดบอดอย่างหมดสำนึก

Seeing ใช้ฉากเมืองหลวงและตัวละครเดียวกับ Blindness แม้ผู้เขียนไม่บอกตั้งแต่แรกแต่นักอ่านจะเรียนรู้ได้เมื่อเรื่องดำเนินไป โดยเนื้อหาเริ่มต้นขึ้นในวันเลือกตั้งของประเทศแห่งหนึ่ง ในวันนั้นฝนตกทั้งวันจนไม่มีใครออกมาลงคะแนนเสียงเลยสักคน ยกเว้นกรรมการเขตเลือกตั้ง ผู้ช่วย เจ้าหน้าที่ ตัวแทนพรรคฝ่ายขวา พรรคฝ่ายกลางและพรรคฝ่ายซ้าย จนกระทั่งสี่โมงเย็นเมื่อฝนเริ่มหยุด จู่ๆ ประชากรในเมืองก็ออกมาลงคะแนนเสียง ผลการเลือกตั้งวันนั้นประชากรลงคะแนนว่าง (หรือไม่ออกเสียง) กว่า 70% รัฐบาลจึงประกาศให้เป็นโมฆะ และจัดให้มีการเลือกตั้งใหม่ภายในหนึ่งอาทิตย์

ผลการเลือกตั้งครั้งที่สอง ประชากรยังลงคะแนนว่างสูงถึง 83% สำหรับผู้มีอำนาจแล้ว ปรากฏการณ์คะแนนว่างไม่เลือกใครจำนวนมหาศาลเป็นปรากฏการณ์ที่ถือว่าไม่เป็นประชาธิปไตย สั่นคลอนรัฐธรรมนูญในเมืองแห่งนั้น ความคิดมืดบอดของรัฐบาลเช่นนี้เรียกเสียงหัวเราะหลายครั้งในอารมณ์ขันของผู้เขียน ช่วงแรกในหนังสือเกาะติดอยู่กับการประชุมของคณะรัฐมนตรีและนายกรัฐมนตรี มีการถกเถียงหลายครั้งถึงทฤษฎีสมรู้ร่วมคิดของผู้คนในการล้มล้างรัฐบาล รัฐมนตรีคนหนึ่งกล่าวว่าประชาชนที่มาเลือกตั้งไม่มีสิทธิ์ลงคะแนนว่างใดใด การกระทำเช่นนี้จึงเป็นการต่อต้านการปกครองระบอบประชาธิปไตย เปรียบได้ดังการก่อการร้าย

ซารามาโก้เสียดสีการเมืองอย่างขบขัน ทั้งในแง่การครอบงำสื่อและองค์กรต่างๆ ตัวละครที่เป็นรัฐมนตรีอีกคนหนึ่งกล่าวว่ามันไม่มีทางเกิดขึ้นจริงในโลกที่จะมีประชากรมาลงคะแนนว่างจำนวนมาก เพราะมันเป็นเรื่องขายหน้าระดับประเทศ มีนักวิจารณ์กล่าวว่าบางทีซารามาโก้อาจนึกถึงประเทศของตัวเองที่ระบอบการปกครองแน่นิ่ง และถ้าประชากรออกมาเลือกตั้งกันสักครั้ง มโนภาพของเขาอาจเป็นจริง

รัฐบาลในเรื่องจึงพยายามหาสาเหตุว่าทำไมประชากรถึงไม่ออกเสียง โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนในเมืองหลวง รัฐบาลประกาศเขตสถานการณ์ฉุกเฉิน หลังจากนั้นประกาศกฎล้อมเมือง ให้ทหารปิดกั้นการเข้าออก และในที่สุดคณะรัฐบาล ตำรวจและทหาร จัดการย้ายออกไปอยู่จังหวัดอื่น ทิ้งคนในเมืองหลวงให้อยู่กันเองและห้ามออกนอกเมืองเด็ดขาด จำกัดอาหารและน้ำ และสิ่งจำเป็นอื่นๆ ด้วยความเชื่อว่าในที่สุดความโกลาหลบังเกิดแก่ผู้เป็นศัตรูกับรัฐ และที่หนักไปกว่านั้นคือรัฐบาลกลับเป็นผู้ก่อการร้ายสร้างความวุ่นวายเสียเอง

ในประวัติศาสตร์เลวร้ายมักจะต้องหาคนผิดอยู่เสมอ แพะรับบาปของเรื่องจึงเป็นตัวละครผู้หญิงคนเดียวใน Blindness ที่มิได้ตาบอดเฉกเช่นคนอื่นในเรื่องนั้น ผู้มีอำนาจได้ใช้อำนาจในทางที่เป็นประโยชน์กับตัว พวกเขาส่งตำรวจลับสามคนไปหาหลักฐานเชื่อมโยงการเป็นผู้นำในการต่อต้านรัฐบาลครั้งนี้มาให้ได้ ถึงไม่มีก็ให้สร้างความเท็จ ช่วงครึ่งหลังของหนังสืออ่านชวนติดตามและเพลิดเพลินเกินกว่าที่จะมาบอกกล่าวในที่นี้

ซามาโก้น่าจะเป็นหนึ่งในนักเขียนที่ยังมีชีวิตอยู่และยังเขียนอะไรด้วยความรู้จักโลกถ้วนถี่ ฉลาดลึกซึ้ง ปีนี้ซารามาโก้จะมีอายุครบ 84 ปี และยังเขียนหนังสือได้โดยไม่มีอาการอ่อนล้า แล้วเราจะไม่อยากอ่านหนังสือของนักเขียนระดับโลกคนนี้เลยหรือครับ..

เกี่ยวกับผู้เขียน José Saramago

Seeing : José Saramago, Translated by Margaret Jull Costa
ISBN: 0151012385 Harcourt, 328 pages, $25.00

The solemn moment had arrived when the presiding officer uncovers and displays the ballot box to the voters so that they can certify that it is empty, and tomorrow, if necessary, bear witness to the fact that no criminal act has introduced into it, at dead of night, the false votes that would corrupt the free and sovereign political will of the people, and so that there would be no electoral shenanigans, as they're so picturesquely known, and which, let us not forget, can be committed before, during or after the act, depending on the efficiency of the perpetrators and their accomplices and the opportunities available to them.

José Saramago . . . Seeing

Copyright © 2006 faylicity.com