"They look at her a long time before approaching, and they do find something about her that they want, it is something simple within her."

เสน่ห์ของหนังสือเล่มนี้เหมือนบทบรรยายตัวละครที่ปรากฏอยู่ในเนื้อเรื่อง เหมือนท่ายืนสบายๆ ของสาวพนักงานขายของที่ปรากฏอยู่ตรงหน้าปก เป็นความงดงามที่เรียบง่ายในเนื้อหาและการใช้ภาษา เรียบง่ายจนบางครั้งเกรงว่าถ้าหยิบมาอ่านแล้วจะเบื่อ แต่หนังสือเล่มนี้กลับเป็นข้อพิสูจน์อย่างหนึ่งว่า หนังสือที่ดีนั้น ไม่จำเป็นต้องมีสัญลักษณ์มากมายมาประกอบ หนังสือที่ดีบางทีอยู่ที่ความชาญฉลาดของการถ่ายทอด และการเลือกใช้ถ้อยคำที่สั้นกระชับ มีพลังมากพอจะทำให้ตัวละครมีชีวิตชีวาโลดแล่นออกมานอกกระดาษ ทำให้วันของนักอ่านสดใสขึ้นมาอย่างเพลิดเพลินโดยไม่ต้องนั่งเท้าคาง...

ด้านหลังของปกหนังสือ โปรยเนื้อเรื่องข้างในไว้ว่า มิราเบลสาววัยยี่สิบแปดปี เป็นพนักงานขายอยู่แผนกถุงมือในห้างสรรพสินค้านีแมนที่เมืองลอสแองเจลีส เธอพบผู้ชายสองคนในชีวิต คนหนึ่งชื่อ เจเรมี่ ทำงานเป็นช่างปักลายฉลุตราสินค้าบนเครื่องขยายเสียง อีกคนหนึ่งคือ รอย พอร์ตเตอร์ ชายวัยกลางคน มีฐานะร่ำรวย แต่มีทัศนคติในการดำเนินชีวิตที่มักจะสลับซับซ้อน ไม่ค่อยสมเหตุสมผล โดยเฉพาะเรื่องของความสัมพันธ์กับผู้หญิง มิราเบลจะเลือกใครระหว่างผู้ชายคนหนึ่งที่คิดว่าการมีเดทคือการพบกันในร้านซักผ้า หรือผู้ชายที่นโยบายใสซื่อของเขา รับประกันได้อย่างแน่นอนว่าจะทำให้เธอเจ็บช้ำ

เนื้อเรื่องดูจะมีอยู่เท่านี้ แต่การบรรยายของคนเขียนทำให้หนังสือสนุกขึ้นมาอย่างมหาศาล ชวนหัวเราะในความน่ารักของตัวละคร มาร์ตินเริ่มเล่าตั้งแต่ตัวมิราเบล ชีวิตประจำวันของเธอตรงหน้าเคาน์เตอร์ขายของ ท่ายืนเอาขาไขว้กัน ท่าเดินและท่าครุ่นคิด เขาเริ่มเล่าว่า ถ้าคุณขายของอยู่ในแผนกถุงมือที่นีแมน คุณจะรู้ว่าคุณกำลังขายสิ่งที่ไม่มีคนจะซื้อ เพราะมันเป็นแผนกสำหรับโชว์สินค้าที่ห่างไกลเหมือนทะเลทรายในไซบีเรีย เป็นส่วนประกอบน้อยนิดของแผนกเสื้อผ้าในห้าง วันๆ เราจึงพบมิราเบลก็ได้แต่ยืนมอง จัดของ เก็บของ แล้วก็ทำหน้าที่ให้หมดไปตามเวลา มาร์ตินพาเราตามตัวละครไปเรื่อยๆ ไปดูร้านอาหารที่เธอทานในตอนกลางวัน เงินที่เธอพอมีจำกัดสำหรับค่าอาหาร พาเราเข้าไปอยู่ในสำนึกของมิราเบล ยามที่นึกว่าเมื่อไหร่จะได้ย้ายไปอยู่แผนกน้ำหอมบ้าง จะได้มีคนคุยและมีกลิ่นหอมฟุ้งทั้งวัน (มีเรื่องเล่าเกี่ยวกับน้ำหอมว่า ถ้าคุณผู้หญิงสูงประมาณห้าฟุตหก จะได้รับการฉีดแนะนำชาแนลนัมเบอร์ไฟว์ แต่ถ้าคุณสูงเพียงห้าฟุตสองนิ้ว คุณควรทดลองใช้ชาแนลนัมเบอร์นายทีน เพราะกลิ่นแรงจึงมีอัตราการกระจายสูง) เขาพาเรากลับบ้านตอนหกโมงตรงพร้อมมิราเบล ขับรถกระบะเก่าๆ กลับตามทางแสงพระอาทิตย์คล้อย เขาทำให้เราเห็นความเป็นอยู่ของผู้หญิงสบายๆ เรียบง่ายและขี้เหงาคนหนึ่ง ขณะเดียวกันความขบขันที่แทรกความคิดในตัวอักษรก็แสดงสิ่งภายในใจของตัวละครได้ดี เป็นพื้นฐานที่สนับสนุนลักษณะบุคลิกของตัวละครให้ลึกและมีน้ำหนักขึ้น มาร์ตินเชื่อมโยงได้อย่างมีชั้นเชิง มีอยู่ช่วงหนึ่งเขาเขียนไว้ว่า...

มิราเบลมีแมวสองตัว ตัวหนึ่งปกติดี อีกตัวหนึ่งเป็นแมวชอบเก็บตัวอาศัยอยู่ใต้โซฟา นานๆ ถึงจะโผล่ออกมา นานนานที คือประมาณปีละครั้ง สิ่งนี้ทำให้มิราเบลรู้สึกว่าตัวเองอาศัยอยู่กับคนแปลกหน้าลึกลับในอพาร์ตเมนต์ของเธอเอง คนที่เธอไม่เคยเจอแต่ชอบทิ้งร่องรอยของการคงอยู่ไว้ให้ ด้วยการค่อยๆ เคลื่อนย้ายสิ่งของเล็กๆ ไปรอบห้อง จากห้องหนึ่งไปอีกห้องหนึ่ง รายละเอียดเช่นนี้สามารถปรับประยุกต์ง่ายๆ เหมือนกับเพื่อนที่มิราเบลมีอยู่ เขาเหล่านั้นชอบทิ้งหลักฐานว่ายังอยู่ดี ทิ้งร่องรอยไว้ในข้อความของเครื่องตอบรับโทรศัพท์ และการนัดเจอที่ยากลำบากจนถึงขนาดไม่ค่อยเจอ...

มิราเบลทดแทนสิ่งที่ขาดหายไปของเพื่อนด้วยหนังสือและรายการโทรทัศน์ หนังสือส่วนใหญ่ที่มิราเบลอ่านเป็นหนังสือจากศตวรรษที่ 19 ว่าด้วยเรื่องผู้หญิงถูกยาพิษ หรือกำลังวางยาพิษคนอื่น เธอไม่ได้อ่านหนังสือพวกนี้เหมือนคนหัวใจโรแมนติค ที่คอยเปลี่ยนหน้ากระดาษฆ่าเวลาอันเงียบเหงาในห้องของเธอ เปล่าเลย เธออ่านเพราะเธอมีจิตใจใฝ่รู้ เป็นผู้มีการศีกษาที่มีเซนส์ของความเยาะเย้ยถากถางซ่อนอยู่ เธอหลงใหลความมัวหมองของบรรยากาศจากนวนิยายในยุคนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องของ Kitsch แต่ทั้งหมดนี้ เพราะเธอคิดว่าส่วนหนึ่งในตัวเธอถูกผูกโยงไว้กับความมืดมิด...

มาร์ตินทำให้ผมหัวเราะกับการบรรยายเหล่านี้ และที่สำคัญเขาทำแบบนี้กับตัวละครทุกตัว เป็นความจริงใจที่ไม่มีอคติใดใด อย่างเช่น มีอยู่ตอนหนึ่ง ผมชอบมาก เขาเล่าถึงการเจอกันในร้านซักผ้าของมิราเบลกับเจรามี่อย่างสนุกสนาน การออกเดทจำนวนสองครั้งครึ่งในสายตาเจรามี่ ซึ่งมิราเบลก็งงว่านับเป็นเดทได้ยังไง เจรามี่นับดังนี้ ครั้งแรกไปเดินเล่นที่มอลล์ ไปทานอาหาร ดูหนัง และมิราเบลต้องออกค่าใช้จ่ายครึ่งหนึ่ง การพูดคุยกันของทั้งสองเหมือนคนแต่งงานมานานแล้ว คือไม่มีอะไรจะพูดกัน เดทครั้งที่สอง คือเจอกันในร้านซักผ้าอีกครั้ง แล้วเจรามี่ชวนคุย แล้วมาเฉลยกับมิราเบลทีหลังว่านี้คือการออกเดทครั้งที่สาม หลังจากที่มิราเบลบอกเขาว่า ไม่มีเงินจะจ่ายสำหรับการออกเดทอีกแม้จะเป็นครึ่งเดียวก็เถอะ ซึ่งเจรามี่ตกลงด้วยการหาคูปองลดราคามาใช้ในทุกร้านที่ไป จนมีตอนหนึ่งคือไปเล่นโบว์ลิ่ง เจรามี่คนซื่อบอกนางเอกหน้าตายว่า คุณต้องออกค่าเช่ารองเท้าเอง เพราะมันอยู่ในส่วนที่เป็นองค์ประกอบในเรื่องเครื่องแต่งกายของคุณ...

ทั้งหมดนี้เป็นความบริสุทธิ์ใจของเจรามี่ ซึ่งมาร์ตินก็ทำให้เราเข้าใจโดยไม่ตะขิดตะขวงใจไปพร้อมๆ กับมิราเบล หลังจากนั้นก็เป็นเรื่องของเรย์ พอร์ตเตอร์ ตัวละครที่น่าทึ่งมากอีกคนหนึ่ง เพราะมีลักษณะตรงกันข้ามกับเจเรมี่ทั้งสิ้น มิราเบลพบเขาเพราะเขามาซื้อถุงมือ เขาให้เธอเลือกถุงมือที่เธอคิดว่าสวยที่สุดคู่หนึ่ง ซึ่งไม่กี่วันต่อมา เขาก็ส่งพัสดุเป็นถุงมือคู่นี้มาให้เธอพร้อมกับเชิญไปรับประทานอาหาร

มาร์ตินผูกเรื่องดีและล่อความสนใจทิ้งท้ายไว้ในแต่ละบท เขาพัฒนาบทที่ดูเหมือนว่าจะไม่มีอะไรให้เป็นเรื่องน่าสนใจขึ้นมาได้ การบรรยายลักษณะนิสัยของตัวละครต่างๆ ที่ดูผิดรูปผิดแบบ มีความบกพร่องทั้งดีและร้าย มีทั้งจุดอ่อนจุดแข็งในตัว กลับเป็นการมองโลกในแง่ดีของการตีแผ่เปลือกของมนุษย์มากกว่า คือเป็นมองอย่างเข้าใจในเหตุผลของแต่ละคน ซึ่งสิ่งเหล่านี้ทำให้หนังสือเล่มนี้อ่านสนุกและเพลิดเพลินมาก และที่ผมประทับใจคือสามารถสร้างอารมณ์ร่วมในเกิดความเห็นอกเห็นใจตัวละครอย่างคาดไม่ถึงได้..

เรื่องสุดท้ายที่อยากจะกล่าวถึงก็คือผู้เขียน ชื่อของเขาคือสตีฟ มาร์ติน และเขาเป็นคนเดียวกับคนที่เป็นดาราอย่างไม่ต้องสงสัย เรื่องนี้น่าสนใจเมื่อคนที่มีชื่อเสียงมาเขียนหนังสือ เพราะมาร์ตินพิสูจน์ให้เห็นว่า ไม่ได้เขียนขึ้นขณะสวมวิญญาณดารา แต่เขียนขึ้นเพราะอยากเขียนนิยาย ซึ่งเป็นระบบที่ซับซ้อนกว่าการนำเรื่องส่วนตัวมาเขียน นี้เป็นนิยายเล่มแรกของเขา ผมไม่ทราบว่าคนอ่านคนอื่นจะรู้สึกประการใด แต่ในโลกหนังสือของผม เขาสอบผ่านแล้วในฐานะนักเขียน

หมายเหตุการอ่าน: หนังสือเล่มนี้เรียกตัวเองว่า Novella ซึ่งเป็นคำที่ปัจจุบันไม่ค่อยมีคนนำมาใช้นัก Novella เป็นคำบัญญัติเกี่ยวกับการเขียน โดยที่เรื่องนั้นต้องยาวกว่าเรื่องสั้น(short story)แต่สั้นกว่าเรื่องยาว(novel) ผมจำได้ว่าเคยเรียนสมัยก่อนอย่างเช่น Daisy Miller ของ Henry James, Heart of Darkness ของ Joseph Conrad ด้วยความสงสัยว่ามีการกำหนดจำนวนคำของเรื่องประเภทนี้หรือเปล่า กับมีความหมายอื่นอีกไหม จึงไปเปิดเอนไซโคปีเดียของบริเทนนิก้า ซึ่งมีการเล่าความหมายย่อๆไว้อย่างที่กล่าว แต่ไม่มีการจำกัดจำนวนคำมีประเด็นที่น่าสนใจอีกคือ เรื่องเหล่านี้มักเป็นเรื่องที่มีเนื้อหา "realistic and satiric in tone"

บทความที่เกี่ยวข้อง : มิราเบล ดอกไม้กลีบบางในเมืองใหญ่
 

เกี่ยวกับผู้เขียน Steve Martin เป็นหนึ่งในนักแสดงที่เรารู้จักกันดี แสดงภาพยนต์ที่มีชื่อเสียงหลายเรื่อง เช่น Roxanne เรื่องของชายดับเพลิงจมูกยาวจิตใจดีคนนั้น หรือ Father of the Bride, Parenthood เป็นต้น ได้รับรางวัลเอมมี่อวอร์ดจากการเขียนบทโทรทัศน์ และรางวัลแกรมมี่สองครั้ง จากอัลบั้มในการแสดงในฐานะ Stand-Up Comedy เขียนบทละครและถูกนำไปแสดง เรื่อง Picasso at the Lapin Agile เขียนบทความในหนังสือ The NewYorker และ The New York Times เขียนหนังสือประเภทตลกอยู่หลายเล่ม แต่หนังสือเล่มนี้ เป็นก้าวแรกที่หันมาเขียนนิยาย และเขาทำได้ดีทีเดียว ปัจจุบันอาศัยอยู่ในลอสแองเจลีส

Shopgirl: Steve Martin
ISBN 075284-311-7 September 2000, Orion Fiction £6.99 160 pages

Shopgirl เขียนโดย สตีฟ มาร์ติน แปลโดย แบล็คโอลีฟ เม่นวรรณกรรม ๒๕๔๘

***

" There is nothing too mysterious about Ray Porter, at least in the usual sense of word. He is single, he is kind, he tries to do the right thing, and he does not understand himself, or women, or relationships with women.

His interest in Mirabelle comes from the part of him that still believes he can have her without obligation.... He believes that in this affair, what is given back and forth will be exactly even, and that they will both see the benefits they are receiving. But because he picked Mirabelle out by sight alone, he fails to see that her fragility, which he smelled and sensed and is lured by, runs deep in her heart and is part of her nature, and cannot be separated out for him to...." P.46

Shopgirl - Steve Martin

Copyright © 2001 faylicity.com