"You are about to begin reading Italo Calvino's new novel, If on a winter's night a traveler. Relax. Concentrate. Dispel every other thought. Let the world around you fade."

ถ้าคุณไปร้านหนังสือแล้วพบว่าหนังสือของโอไบรอันเกิดการขาดตลาด อย่าเพิ่งแปลกใจไปเลยว่าหนังสือของเขาหายไปไหน แม้แต่ห้องสมุดในเขตเมืองหนาวบริเวณชั้นหนังสือของโอไบรอัน บัดนี้หลงเหลือแต่เงา ที่ชั้นมีแต่ความว่างเปล่า น่าแปลกตรงที่ว่าหนังสือเหล่านี้ไม่เคยมีรอยประทับตราคนยืมในแผ่นรายชื่อที่ด้านหลังเลย บรรณารักษ์ส่งสายตายิ้มมองคนยืมคนแรก คงรู้สึกดีใจแทนนักเขียนที่ถูกทอดทิ้งกับบรรดาหนังสือที่ถูกลืม ถัดจากชั้นหนังสือตัวโอมาสักสามสี่ชั้น หากไล่สายตาถอยกลับมาอย่างใจเย็นที่ตัวซี เจอกับหนังสือของนักเขียนชาวอิตาลีที่มีชื่อว่า อิตาโล คัลวิโน คุณก็อย่าเพิ่งมองผ่าน อยากแนะนำให้ลองหยิบ "ค่ำคืนเดือนหนาวมีนักเดินทาง' ขึ้นมาลองอ่านดู หนังสือเล่มนี้มีความแปลกใหม่ในมุมมองที่ต่างจากหนังสือเล่มอื่นๆ จับนักอ่านให้หนาวยะเยือกได้ถึงก้นบึ้งของหัวใจ หนังสือเล่มนี้จะเปลี่ยนแปลงบทบาทของคุณในฐานะ"นักอ่านที่รัก" (O reader) ให้คุณกลายเป็นตัวเอกของเรื่อง ที่ถูกฉุดกระโจนให้ลงไปอยู่ในหน้าหนังสือแบบไม่รู้ตัว

คัลวิโนเคยเขียนเรื่องสั้นขบขันเกี่ยวกับนักอ่านอยู่เรื่องหนึ่ง มีชื่อว่า The Adventure of a Reader อยู่ในหนังสือ Difficult Loves ซึ่งตีพิมพ์ฉบับภาษาอังกฤษเมื่อปี คศ. 1970 โดยตัวเอกของเรื่องมีนามว่าอมาดีโอ ชายผู้นี้รอคอยทุกปีให้ถึงฤดูกาลแห่งการอ่าน ความสุขส่วนหนึ่งของเขาคือการหาหนังสือเพื่อเตรียมไว้อ่านในวันพักร้อน อมาดีโอไม่รู้สึกสนุกกับการสังสรรค์ในชีวิตสังคมที่มีแต่ความสับสน เขาชอบใช้เวลาผ่อนคลายยามว่างด้วยการอ่านแต่หนังสือ จนกระทั่งวันหนึ่งเขาไปพักผ่อนที่ชายทะเล ขณะที่นอนอ่านหัวถึงทรายอยู่นั้น ก็เกิดปฏิกิริยารบกวนทางเคมีจากผู้หญิงคนหนึ่งซึ่งเดินผ่านมา เธอทำให้เขาละเลยสายตาพ้นไปจากหน้าหนังสือ และเมื่อหนังสือถูกวางบ่อยครั้งเข้าอมาดีโอเริ่มรู้สึกกลุ้มใจกระสับกระส่าย เขาพยายามทำทุกสิ่งที่จะกลับมาอ่านหนังสือให้ได้ดั่งเดิม มีตอนหนึ่งผมจำได้ว่าคัลวิโนปล่อยให้อมาดีโอกางหน้าหนังสือ พยายามเปิดหน้ากระดาษไปมาในขณะที่กำลังมีรักกับผู้หญิงคนนั้น

ส่วนหนังสือเกี่ยวกับนักอ่านเล่มนี้น่าฉงนและสนุกสนานไปกว่าเรื่องของอมาดีโอข้างต้น คัลวิโนเริ่มต้นบทแรกชวนผู้อ่านคุยถึงเรื่องการอ่านหนังสือเล่มใหม่ของเขา ตั้งแต่การจดจำชื่อหนังสือเพื่อไปซื้อในร้าน ชำแหละพฤติกรรมและความคิดอย่างละเอียดในโลกหนังสือของนักอ่าน มีแม้กระทั่งเมื่อซื้อหนังสือเสร็จหิ้วกลับมาบ้าน แล้วถามคุณว่าคุณเป็นนักอ่านประเภทไหน ทนได้หรือกับการอดใจไม่แกะหนังสือใหม่ออกมาอ่านระหว่างทาง เขาแนะนำคนอ่านให้นั่งในท่าที่สบายที่สุด ขยับโคมไฟเข้าหาหนังสือให้สบายแก่สายตา และเริ่มต้นอ่านเรื่อง 'If on a Winter's night a Traveler" ซึ่งตรงส่วนนี้คัลวิโนก็เขียนเรื่องชื่อเดียวกับชื่อเรื่องจริงๆ และไม่เกี่ยวกับนักอ่านอย่างเราที่เขาชวนคุยในเบื้องต้น และพอข้ามมาบทที่สอง(chapter two) แต่เป็นลำดับที่สามในหนังสือ คัลวิโนกลับมาชวนคุยและเริ่มวิเคราะห์นักอ่านต่อ บอกเราว่าเมื่ออ่านหนังสือจบไปหนึ่งบท มีความรู้สึกไหมว่าสไตล์การเขียนเนื้อเรื่องแบบนี้คล้ายคุ้นเคยมาก่อน แต่พอเราเริ่มอยากอ่านบทที่สองในหนังสือต่อไป กลับค้นพบว่าหนังสือตั้งแต่หน้าสิบเจ็ดไปถึงสามสิบสองซ้ำกับบทแรก

Wait a minute! Look at the page number. Damn From page 32 you've gone back to page 17! What you have thought was a stylistic subtlely on the author's part is simply a printer's mistake: They have inserted the same pages twice. The mistake occurred as they were binding the volume......

หลังจากนั้นเขาเริ่มอธิบายถึงวิธีของโรงพิมพ์เวลาเย็บเล่มหนังสือ จนในที่สุดนักอ่านก็ทิ้งหนังสือลงไปบนพื้นด้วยความโมโห คัลวิโนบอกเราว่าต้องกลับไปร้านหนังสือ ไปเปลี่ยนหนังสือเล่มใหม่เพื่อจะได้อ่านเรื่องเดิมต่อ... คัลวิโนพาเรากลับไปที่ร้านหนังสือ แนะนำตัวละครที่เป็นนักอ่านอีกคนหนึ่ง (the other reader) นามว่าลุดมิลล่า เธอเป็นนางเอกของเรื่องซึ่งมาคืนหนังสือที่ซ้ำเหมือนกัน และเมื่อได้หนังสือใหม่กลับไป ปรากฎว่าเรื่องที่สองในหนังสือ Outside the Town of Malbork กลับเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องแรกเลย

หนังสือเล่มนี้ต้องสรุปสั้นๆ ว่าเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับโลกหนังสือที่ซ้อนหนังสือ (A book within a book, within a book) มีเรื่องราวสลับซับซ้อนหลายระดับจนน่าทึ่ง โดยเรื่องหลักเป็นการผจญภัยของนักอ่านสองคนในการตามล่าหาหนังสือ If on a Winter's night a Traveler ซึ่งมีปริศนาลึกลับต่างๆ มากมายจนบางทีสับสน อย่างเช่นว่าหนังสือถูกสลับเรื่อง เนื้อเรื่องที่พบก็กลายเป็นของนักเขียนคนอื่น บางเรื่องมีตัวละครเหมือนกันแต่ก็เนื้อหาคนละอย่าง มีทั้งนักเขียนตัวจริง ตัวปลอม นักแปล สำนักพิมพ์ จนกระทั่งเรื่องของนักเขียนผู้โด่งดัง Silas Flannery ผู้เป็นเจ้าของปริศนาของหนังสือทั้งหมด คัลวิโนเสียดสีความสัมพันธ์ในโลกหนังสือเหล่านี้โดยสะท้อนออกมาอย่างขบขัน เช่น ในตอนหนึ่งที่บอกว่าประเทศญี่ปุ่นใช้เครื่องอ่านที่เป็นคอมพิวเตอร์เพื่อจะเลียนแบบสำเนียงการเขียนหนังสือของนักเขียนในรูปแบบต่างๆ และมีเครื่องที่สามารถผลิตผลงานออกมาเป็นเรื่องใหม่ในภาษาที่เป็นแบบฉบับของตัวเองได้ ส่วนเนื้อเรื่องรองในหนังสือเล่มนี้คือการใส่เฉพาะบทแรกคั่นสลับกับบทผจญภัยของนักอ่านทั้งสอง ทั้งหมดมีสิบเรื่องเรียงกันโดยเนื้อหาไม่เกี่ยวกันเลยสักเรื่อง คัลวิโนเขียนในสไตล์ที่ไม่ซ้ำกันเลยคล้ายล้อเลียนนักเขียนต่างๆ ทั่วโลก และที่ผมชอบที่สุดคือถ้านำชื่อเรื่องทั้งหมดมาเรียงร้อยเข้าด้วยกัน จะกลายเป็นกลอนและจะได้เนื้อเรื่องชวนคิดเล็กๆ อีกเรื่องหนึ่ง สุดท้ายคือความรักกับการอ่านและความรักกับคน คัลวิโนเปรียบเทียบความรักกับการอ่านได้อย่างน่าชังโดยเฉพาะในบทที่เจ็ดซึ่งทำให้คนอ่านหยุดคิดอยู่บ่อยครั้ง

Every experience is unrepeatable. What makes lovemaking and reading resemble each other most is that within both of them times and spaces open, different from measurable time and space.

เกี่ยวกับผู้เขียน Italo Calvino อิตาโล คัลวิโน เป็นนักเขียนชาวอิตาลีที่มีชื่อเสียงโด่งดังในโลกวรรณกรรม เกิดในประเทศคิวบาเมื่อปี 1923 แต่ย้ายกลับมาอยู่อิตาลีตั้งแต่เด็ก มีบทบาททางการเมืองโดยเข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์ในปี 1945 สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง เขียนหนังสือหลายเล่ม เช่น The Nonexistent Knight & the Cloven Viscount, Difficult Loves , The Baron in the Trees, Marcovaldo, Cosmicomics, Invisible Cities, Mr. Palomar เป็นต้น และมีหนังสือ The Uses of Literature, Why read Classic? ที่เป็นรวมบทความเกี่ยวกับวรรณคดี คัลวิโนเสียชีวิตเมื่ออายุ 61 ปี ในปี 1985

If on a Winter's night a Traveler: Italo Calvino, translated by William Weaver
ISBN 0156439611 Harvest Book (1981) 254 pages $13.00

หากค่ำคืนหนึ่งในฤดูหนาว นักเดินทางคนหนึ่ง อิตาโล คัลวิโน แปลโดย นันธวรรณ์ ชาญประเสริฐ หนังสือยามเช้า ๒๕๔๙

The novel begins in a railway station, a locomotive huffs, steam from a piston covers the opening of the chapter, a cloud of smoke hides part of the first paragraph. In the odor of the station there is a passing whiff of station café odor. There is someone looking through the befogged class, he opens the glass door of the bar, everything is misty, inside, too, as if seen by nearsighted eyes, or eyes irritated by coal dust. The pages of the book are clouded like the windows of an old train, the cloud of smoke rests on the sentences. It is a rainy evening; the man enters the bar; he unbuttons his damp overcoat; a cloud of steam enfolds him; a whistle dies away along tracks that are glistening with rain, as far as the eye can see.

Italo Calvino . . If on a Winter's Night a Traveler

Copyright © 2001 faylicity.com