ผมคิดเรื่อยมาว่าสรวงสวรรค์น่าจะเป็นห้องสมุดประเภทหนึ่ง”
-- Jorge Luis Borges

หากคุณรักหนังสือมากเสียจนใฝ่ฝันว่าหากสวรรค์มีจริง สวรรค์น่าจะเป็นเหมือนห้องสมุดแล้วละก็ ขอแนะนำว่าไม่ควรพลาด ปลูกฝันไว้ในแผ่นดิน ด้วยบอกเล่าเรื่องการอ่านและความรักต่อตัวหนังสือได้จับจิตจับใจจนให้รู้สึกอ่อนแอแพ้พ่าย น้ำตารื้นง่ายๆ และหัวใจละลายไปกับเรื่องเล่าสุดแสนสามัญนี้

มูริเอลเป็นสาวชาวเมืองวัย 21 ปี เป็นครูสอบได้คะแนนยอดเยี่ยมหลายวิชาจนคาดว่าจะถูกส่งตัวไปสอนที่โรงเรียนชั้นนำในเมือง แต่แล้วกลับถูกส่งตัวไปสอนโรงเรียนชนบทในหมู่บ้านห่างไกล ที่กระทั่งชื่อหมู่บ้านยังไม่ปรากฏในสารานุกรม

มูริเอลเดินทางไปหมู่บ้านกันดารนั้นด้วยรถโดยสารเก่า ซึ่งเบียดเสียดไปด้วยตะกร้า ไก่ ไม้กวาด รถเข็นเด็ก ต้นไม้ ลัง บรรยากาศการเดินทางไม่ได้โรแมนติกประเภท โอ ช่างดีเหลือเกินที่ได้เดินทางไปชนบทอันสดสวยบริสุทธิ์ แต่เป็นความร้อนอึดอัด เด็กทารกร้องจ้า รถโดยสารยัดทะนานราวปลากระป๋อง เพียงไม่นานมูริเอลก็เมารถ กลิ่นรอบตัวทำให้เธอคลื่นเหียน กว่าจะมาถึงหมู่บ้านเธอรู้สึกแย่และสงสารตัวเองเต็มที

ได้เห็นโรงเรียนครั้งแรกยิ่งใจเศร้า ด้วยสภาพโรงเรียนทรุดโทรม “ลักษณะคล้ายเล้าไก่พังๆ” ห้องเรียนดูหดหู่หม่นหมอง กลางห้องมีหนูสองตัวกัดแทะอาหารอย่างขะมักเขม้น ผู้พาเธอไปดูโรงเรียนร้องอุทานรันทดใจว่าหนูได้แต่กินเหยื่อแต่ไม่เห็นตายสักตัวเลยทั้งที่อาหารนั้นคือยาเบื่อแท้ๆ “ท่าทางมันจะชอบ” ตอนนั้นเองที่มูริเอลตัดสินใจอยู่สอนเพียงเทอมเดียว แล้วลาไปหาโรงเรียนใหม่

แม้ว่าหมู่บ้านจะสะสวย มีธรรมชาติท้องทุ่งอันงดงาม แต่มูริเอลแปลกใจที่พบว่าชาวบ้านเห็นแก่ตัวและแล้งน้ำใจ อะไรๆ ไม่เป็นไปดังเธอคิดไว้ มูริเอลพยายามปรับปรุงโรงเรียนหากพบแต่ทางตัน มิน่าเล่า “ภายในสองปีต้องเปลี่ยนครูไปแล้วถึงเจ็ดคน ! และมีครูคนเดียวเท่านั้นที่อยู่จนครบเทอม”

เธอยังพบว่าเด็กๆ ไม่สนใจการเรียน ไม่เห็นความจำเป็นของการเรียน ด้วยโตขึ้นต้องช่วยพ่อแม่ทำงานในไร่ ครอบครัวของเด็กล้วนแต่ไม่รู้หนังสือ คุณครูมูริเอลจึงต้องใคร่ครวญหนักหนา

ฉันจะทำอย่างไรให้ ฆัวนิต้า โฆราฆูเรีย เข้าใจว่า แม้เธอจะต้องอยู่ที่หมู่บ้านนี้ไปตลอดชีวิต การรู้หนังสือก็ยังจำเป็นอย่างยิ่งอยู่ดี เพราะไม่ว่าเธอจะทำอะไร หากเธอรู้หนังสือ เธอก็จะทำได้ดีกว่าเสมอ (หน้า 38)

มูริเอลได้คิดว่าในหมู่บ้านไม่มีใครอ่านหนังสือเลย มิหนำซ้ำยังแทบไม่มีหนังสือให้อ่านหากไม่นับแบบเรียนหรือพระคัมภีร์ เธอตกลงใจว่าต้องทำให้เด็กๆ อ่านหนังสือ

ฉันต้องพยายามทำให้เด็กๆ อ่านหนังสือให้ได้ … บางทีอาจจะเป็นทางรอดของพวกเขา การอ่านจะทำให้เราตื่นตัวและเป็นที่มาของการอยากแสวงหาความรู้และรักการเรียน ถ้าพรหมลิขิตกำหนดให้พวกเขาอยู่ที่นี่ อยู่ในท้องทุ่ง หนังสือจะเปรียบเสมือนการศึกษาต่อเนื่องจากโรงเรียน (หน้า 61)

มูริเอลคิดหาหนทางให้เด็กๆ อ่านหนังสือ “ถ้าขณะนี้พวกเขาไม่อ่านนิทาน ก็คงยากที่เขาจะอ่านอย่างอื่นเมื่อโตขึ้น” ความพยายามของเธอในส่วนนี้เองที่ทำให้หัวใจคนรักหนังสือละลายและปวกเปียก

เรื่องของหนังสือและการอ่านน่าจะทำให้หนอนหนังสือแพ้ทาง ‘ปลูกฝันไว้ในแผ่นดิน’ อย่างชนิดไร้ภูมิต้านทาน แต่ยังมีเรื่องความใฝ่ฝันของวัยหนุ่มสาว มูริเอลทำงานด้วยความมุ่งมั่นตั้งใจ แม้จะท้อแต่ไม่สิ้นหวังด้วยเชื่อว่าโลกนี้ดีงามและทุกสิ่งทุกอย่างเป็นไปได้ มูริเอลอาจเตือนตัวเราถึงวันเก่าก่อนเมื่อความหวังยังสดชื่นแสนสวย เรื่องนี้ยังบอกเราว่าต้องใช้เวลาในการรู้จักและตัดสินผู้คน ความรักไม่ได้มีเพียงรูปแบบเดียว อาจต้องรอคอยและเปิดใจกว้างจึงจะได้รับรู้ความรักนั้น

หนังสือเล่มนี้ไม่ใช่เรื่องเลอเลิศไร้ข้อบกพร่อง แต่น่าอ่านเพราะทำให้รู้สึกดีงามอย่างเหลือเกิน เป็นเรื่องอ่อนหวานน่าประทับใจยิ่งยวด ในตอนหนึ่งที่มูริเอลกลับไปดูกล่องหนังสือในวัยเยาว์ เธอบรรยายว่า "ในลังนั้นบรรจุความทรงจำทั้งมวลของฉันในวัยเด็กและวัยแรกรุ่น มันทำให้ฉันนึกถึงวันเก่าๆ" (64)

บอกสิว่าเราไม่คิดเช่นเดียวกัน หนังสือแต่ละเล่มมีความทรงจำ ทำให้นึกว่าได้มาอย่างไร อ่านที่ไหนเมื่อใด เราจดจำช่วงชีวิตเหล่านั้นได้

สำหรับ ‘ปลูกฝันไว้ในแผ่นดิน’ ความทรงจำที่ประทับหลังการอ่านคือความเบิกบานและสดสวย

เป็นความทรงจำที่แสนสุขใจ

* ขอบคุณคุณ อู่ทอง ประศาสน์วินิจฉัย ผู้แนะนำหนังสือดีเล่มนี้แก่ผู้เขียน
* บทความนี้ตีพิมพ์ครั้งแรกในคอลัมน์ IMAGE Must Read นิตยสาร IMAGE ฉบับเดือนธันวาคม ๒๕๔๙

เกี่ยวกับผู้เขียน Lucia Baquedano ลูเซีย บาเกดาโน่ เกิดที่เมืองปัมโปลน่า ประเทศสเปน ในปี ค.ศ. 1938 ปลูกฝันไว้ในแผ่นดิน (Cinco panes de cebada) (1986) เป็นผลงานเขียนเรื่องแรกของเธอ

ปลูกฝันไว้ในแผ่นดิน : ลูเซีย บาเกดาโน่
แปลจากภาษาสเปนโดย รัศมี กฤษณมิษ
ISBN 974-8344-66-5 เอสเอ็ม 168 หน้า ราคา 80 บาท ปกอ่อน ปีที่พิมพ์ ๒๕๔๑
จัดจำหน่ายโดย ศูนย์หนังสือจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

Copyright © 2007 faylicity.com

ฉันจะทำอย่างไรให้ ฆัวนิต้า โฆราฆูเรีย เข้าใจว่า แม้เธอจะต้องอยู่ที่หมู่บ้านนี้ไปตลอดชีวิต การรู้หนังสือก็ยังจำเป็นอย่างยิ่งอยู่ดี เพราะไม่ว่าเธอจะทำอะไร หากเธอรู้หนังสือ เธอก็จะทำได้ดีกว่าเสมอ
-- Lucia Baquedano ปลูกฝันไว้ในแผ่นดิน