วจีจันทร์เดือนพฤศจิกายน

วจีจันทร์ : LAWRENCE FERLINGHETTI
คืนเรือน | วจีจันทร์

Heaven
was only half as far that night
at the poetry recital
listening to the burnt phrases
When I heard the poet have
a rhyming erection
then look away with a
lost look
'Every animal' he said at last
'After intercourse is sad'
But the back-row lovers
looked oblivious
and glad

สวรรค์
อยู่ห่างออกไปเพียงครึ่งในค่ำคืน
แห่งการขับขานบทกวี
ขณะฟังห้วงคำแผดเผา
ฉันยินกวี
เกิดตั้งชันในสัมผัส
แล้วเมินไป
ด้วยสีหน้าอ้างว้าง
'สัตว์ทุกตัว' เขากล่าวในท้ายที่สุด
'เศร้าใจหลังการร่วมประเวณี'
แต่คู่รักในแถวหลัง
ดูลืมตัว
และยินดี

No one worth possessing can be quite possessed -- Teasdale

LAWRENCE FERLINGHETTI

เฟอร์ลินเกตตีเป็นกวีที่มีบทบาทสำคัญในยุค Beat Generation นักเขียนบีทเริ่มจากเพื่อนฝูงกลุ่มเล็กๆที่พยายามตีพิมพ์หนังสือของตัวเองอยู่หลายปี มีแกนหลักเช่น Jack Kerouac, Allen Ginsburg, Neal Cassiady เป็นต้น เฟอร์ลินเกตตีเกิดในปี 1919 ในรัฐนิวยอร์ก หลังจากเกิดได้ไม่นาน มารดาเขาถูกส่งตัวไปเข้าสถานบำบัดอาการทางจิต ตัวเขาจึงย้ายไปอยู่ในความดูแลของญาติที่ฝรั่งเศส และกลับมาที่อเมริกาตอนห้าขวบ เขาเริ่มเขียนบทกวีในช่วงปีที่อยู่โรงเรียนประจำหลังจากนั้นนั่นเอง

หลังจากสำเร็จการศึกษาปริญญาเอกด้านบทกวีที่ซอร์บอนน์ในปารีส เขากลับมาที่ซานฟรานซิสโก และร่วมกับ Peter Martin ทำนิตยสารชื่อ City Lights ที่ได้ชื่อจากหนังที่อ่อนหวานมากของชาลี แชปปลิน ต่อมาในปี 1953 ทั้งคู่ก็ก่อตั้งร้านหนังสือชื่อเดียวกับนิตยสาร ที่บรอดเวย์ตัดกับโคลัมบัสอเวนิวในซานฟรานซิสโก เป็นร้านที่รวมนักเขียนและศิลปินที่ยังคงตั้งอยู่จนทุกวันนี้ และเป็นร้านหนังสือที่มีชื่อเสียงที่สุดร้านหนึ่งในอเมริกา ร้านนี้ขายนิตยสารวรรณกรรมและบทกวี มีหนังสือประเภทคลาสสิก ศาสนา บทกวี และมีมุมเล็กๆของหนังสือสุขภาพ ที่ขายใต้ป้าย Narcissism and Hypochondria

เฟอร์ลินเกตตีพิมพ์หนังสือของตนเองและของกวีคนอื่นๆ โดยเฉพาะหนังสือชุด Pocket Poet ที่เป็นหนังสือบทกวีเล่มเล็กในราคาให้คนพอหาซื้ออ่านกันได้ เพื่อเปิดโอกาสให้กวีหน้าใหม่ได้แสดงผลงาน ดังที่เขาได้เคยเขียนไว้ว่า "ตราบใดที่ยังมีบทกวี ตราบนั้นก็ยังมีกวีหน้าใหม่ที่ยังไม่เป็นที่รู้จัก" และในทางกลับกันก็เช่นกัน เขาบอกว่าศิลปินใหม่ๆก็คือผู้ที่จะสร้างบทกวีต่อไป ดังนั้น "หน้าที่ของสำนักพิมพ์อิสระคือการค้นพบกวีหน้าใหม่เหล่านั้น หาให้เจอสำเนียงใหม่ๆของพวกเขา แล้วให้เสียงแก่เขา ... และให้สำนักพิมพ์ใหญ่ๆได้พวกเขาไป"

บทกวีของเฟอร์ลินเกตตีใช้ถ้อยคำสามัญ เขียนถึงประสบการณ์ หรือแนวคิดที่เขาไม่ได้ปกปิดฝักฝ่ายของตนเอง ฉันชอบความหลงใหลในบทกวีที่เขาแสดงออกได้จับใจในถ้อยคำว่า สวรรค์นั้นอยู่ใกล้เข้ามาครึ่งหนึ่งในค่ำคืนที่มีการอ่านบทกวี หรือในบทหมายเลข 25 ที่เขาบอกอย่างน่ารักว่าโลกเป็นที่ๆงดงามที่จะเกิดมา หากเราไม่ติดว่าความสุขในโลกจะไม่ได้สนุกสนานตลอดเวลา และโลกยังมีความตาย ความอดอยาก และอื่นๆที่ไม่น่าพึงใจ แต่โลกก็เป็นที่แสนดีสำหรับหลายอย่าง เช่นสำหรับที่เราจะมีความรัก หรือแม้แต่การว่ายน้ำในแม่น้ำในกลางฤดูร้อน หรือการสวมกางเกง การโบกหมวก ความเรียบง่ายในความเช่นนี้บอกความละเอียดอ่อนของอารมณ์ หรือในบทหมายเลข 26 ที่เล่าถึงภาพที่เขาพบเห็นผ่านหน้าต่างรถลอยฟ้าได้น่ารักได้ความรู้สึกดีเหลือเกิน เขาบอกว่าเวลาที่เขาอ่านบทกวีของยีทส์ เขากลับคิดไปถึงนิวยอร์กกลางฤดูร้อน คิดไปถึงตัวเองในสมัยก่อนที่ได้อ่านยีทส์เล่มที่ไปเจอในรถลอยฟ้าสายอเวนิวที่สาม (ก่อนมีสับเวย์ นิวยอร์กก็มีรถลอยฟ้าเช่นกัน ขบวนสายสามนี้ยกเลิกไปในปี 1955) เขาบอกว่าที่นี่เป็นโลกชั้นที่สาม กับคนโดยสารที่เหมือนจะไม่เคยรับรู้เรื่องพื้นดินมาก่อนเลย แล้วยังบอกภาพวิวที่มองเห็นผ่านหน้าต่างรถได้เป็นชีวิตชีวามาก เรามองเห็นภาพหญิงชรารดน้ำต้นไม้ ชายนั่งเก้าอี้โยกที่คอยดูรถผ่านไปผ่านมา อารมณ์ที่เขาเล่าผ่านบทกวีได้น่ารักเช่นนี้เอง ที่เป็นเสน่ห์หนึ่งในบทกวีของเขา

เฟอร์ลินเกตตีทำงานเขียนตลอดมา ปี 1994 ซานฟรานซิสโกเปลี่ยนชื่อถนนเป็นชื่อเขาเพื่อให้เกียรติ ปี 2000 เขาได้รับรางวัล lifetime achievemnt award จาก National Book Critics Circle ปัจจุบันเขาเขียนคอลัมน์รายสัปดาห์ลง San Francisco Chronicle และยังไปร้านหนังสือซีตี้ไลทส์ของเขาเป็นประจำ การเขียนสำหรับบางคนแล้วไม่ใช่อาชีพแต่เป็นชีวิต ที่ความรักในคำอวลอยู่ในลมหายใจและเลือดเนื้อ การเขียนกวีของเฟอร์ลินเกตตีก็คงเป็นเช่นนั้น

25

The world is a beautiful place
to be born into
if you don't mind happiness
not always being
so very much fun
if you don't mind a touch of hell
now and then
just when everything is fine
because even in heaven
they don't sing
all the time
The world is a beautiful place
to be born into
if you don't mind some people dying
all the time
or maybe only starving
some of the time
which isn't half as bad
if it isn't you

Oh the world is a beautiful place
to be born into
if you don't much mind
a few dead minds
in the higher places
or a bomb or two
now and then
in your upturned faces
or such other improprieties
as our Name Brand society
is prey to
with its men of distinction
and its men of extinction
and its priests
and other patrolmen
and its various segregations
and congressional investigations
and other comstipations
that our fool flesh
is heir to

Yes the world is the best place of all
for a lot of such things as
making the fun scene
and making the love scene
and making the sad scene
and singing low songs and having inspirations
and walking around
looking at everything
and smelling flowers
and goosing statues
and even thinking
and kissing people and
making babies and wearing pants
and waving hats and
dancing
and going swimming in rivers
on picnics
in the middle of the summer
and just generally
'living it up'

Yes
but then right in the middle of it
comes the smiling
mortician

Reading Yeats I do not think
of Ireland
but of midsummer New York
and of myself back then
reading that copy I found
on the Thirdavenue El
the El
with its flyhung fans
and its signs reading
SPITTING IS FORBIDDEN

the El
careening thru its thirdstory world
with its thirdstory people
in their thirdstory doors
looking as if they had never heard
of the ground

an old dame
watering her plant
or a joker in a straw
putting a stickpin in his peppermint tie
and looking just like he had nowhere to go
but coneyisland

or an undershirted guy
rocking in his rocker
watching the El pass by
as if he expected it to be different
each time

Reading Yeats I do not think
of Arcady
and of its woods which Yeats thought dead
I think instead
of all the gone faces
getting off at midtown places
with their hats and their jobs
and of that lost look I had
with its blue cover and its white inside
where a pencilhand had written
HORSEMAN, PASS BY!

It was a face which darkness could kill
in an instant
a face as easily hurt
by laughter or light

'We think differently at night'
she told me once
lying back languidly

And she would quote Cocteau

'I feel there is an angel in me' she'd say
'whom I am constantly shocking'

Then she would smile and look away
light a cigarette for me
sigh and rise

and stretch
her sweet anatomy

let fall a stocking

คืนเรือน | วจีจันทร์

น้ำคำล่าสุด: ๑ พฤศจิกายน ๒๕๔๔